ÖRGÜTSEL KİBRİN DESTEKLEYİCİ VE ENGELLEYİCİ SES DAVRANIŞINA ETKİSİ: PSİKOLOJİK GÜVENLİĞİN ARACI, GENEL YETKİNLİK İNANCININ DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Bu çalışmanın amacı, sağlık kuruluşlarında görev yapan hemşirelerin yöneticilerine ve çalışma arkadaşlarına yönelik algıladıkları örgütsel kibrin (yönetici ve çalışma arkadaşı kibri), destekleyici ve engelleyici ses verme davranışları üzerindeki etkisini incelemektir. Ayrıca söz konusu ilişkide psikolojik güvenliğin aracılık ve genel yetkinlik inancının düzenleyici rolü test edilmiştir. Araştırmanın örneklemini, Sivas ilindeki kamu hastanelerinde görev yapan ve kolayda örneklem yöntemiyle ulaşılan 324 hemşire oluşturmaktadır. Elde edilen veriler SmartPLS yazılımı kullanılarak Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Araştırmanın yol analizi sonuçlarına göre, yönetim yazınındaki geleneksel beklentilerin aksine, yönetici kibrinin ve çalışma arkadaşı kibrinin hemşirelerin destekleyici ve engelleyici ses verme davranışları üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Benzer biçimde, örgütsel kibrin psikolojik güvenlik aracılığıyla destekleyici ve engelleyici ses verme davranışı üzerindeki aracılık etkisinin de anlamlı olmadığı görülmektedir. Genelde yetkinlik inancının düzenleyici rolüne ilişkin hipotezlerinde anlamlı olmadığı ve bu bağlamda tamamının reddedildiği araştırma sonuçlarıyla ortaya koyulmuştur. Buna karşın araştırmada, hemşirelerin genel yetkinlik inancının destekleyici (β= 0,649) ve engelleyici (β= 0,628) ses verme davranışları üzerinde çok güçlü bir doğrudan etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgu, hemşirelerin çalışma ortamındaki kibirli tutumlara veya psikososyal risklere takılmaksızın, fikirlerini dile getirme veya hataları raporlama kararlarında tamamen kendi içsel mesleki öz güvenlerine ve yetkinlik inançlarına dayandıklarını ortaya koymaktadır. Sonuçlar doğrultusunda, hastane yönetimlerine hemşirelerin mesleki yetkinlik inançlarını besleyecek stratejik güçlendirme adımları atmaları önerilmektedir.

The aim of this study is to examine the effects of perceived organizational arrogance directed toward nurses by their managers and coworkers (managerial arrogance and coworker arrogance) on promotive and prohibitive voice behaviors in healthcare organizations. In addition, the mediating role of psychological safety and the moderating role of general self-efficacy were tested within these relationships. The sample consisted of 324 nurses working in public hospitals in Sivas, Türkiye, who were selected through convenience sampling. The collected data were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) with SmartPLS software. Contrary to conventional expectations in the management literature, the path analysis results revealed that neither managerial arrogance nor coworker arrogance had a significant direct effect on nurses’ promotive or prohibitive voice behaviors. Likewise, all hypotheses concerning the indirect (mediating) effects of arrogance on voice behaviors through psychological safety, as well as the moderating role of general self-efficacy, were rejected. However, the findings demonstrated that nurses’ general self-efficacy exerted a very strong direct effect on both promotive voice behavior (β = 0.649) and prohibitive voice behavior (β = 0.628). This finding indicates that, regardless of arrogant attitudes or psychosocial risks in the workplace, nurses’ decisions to express their ideas or report errors are primarily driven by their own professional self-confidence and beliefs in their capabilities. Based on these results, it is recommended that hospital administrators implement strategic empowerment initiatives aimed at strengthening nurses’ professional self-efficacy beliefs.