SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ

Emine Umay Genç; Büşra Yazlık

doi:10.37880/cumuiibf.1940899

TR EN

SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ

Abstract

Bu çalışma sel felaketleri esnasında insani yardım lojistiğinin başarısını belirleyen kritik faktörlerin ortaya konulmasını ve bu faktörlerin önceliklendirilmesini amaçlamaktadır. Artan afet sıklığı ve özellikle sel felaketlerinin neden olduğu yüksek can ve mal kayıpları, afet yönetiminde insani yardım lojistiğinin stratejik önemini artırmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Türkiye’de sel riski yüksek bölgelerden biri olan Bartın ili özelinde ele alınmıştır. Araştırmada öncelikle afet yönetimi, sel felaketleri ve insani yardım lojistiğine ilişkin kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş, ardından insani yardım lojistiğini etkileyen kritik başarı faktörleri belirlenmiştir. Belirlenen faktörler arasındaki ilişkilerin ve etkileşim düzeylerinin analiz edilmesi amacıyla Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden DEMATEL yöntemi kullanılmıştır. Uzman görüşlerine dayalı olarak oluşturulan model aracılığıyla faktörler arasındaki neden-sonuç ilişkileri ortaya konulmuş ve faktörlerin sistem içerisindeki öncelikleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, koordinasyon ve iletişim, risk ve ihtiyaç değerlendirmesi ile raporlama ve bilgi gönderimi faktörlerinin insani yardım lojistiğinin başarısı açısından en kritik unsurlar olduğunu göstermektedir. Ayrıca stratejik planlama, organizasyon yapısı ve teknoloji kullanımı gibi faktörlerin de sistem üzerinde belirleyici etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma sel felaketlerinde insani yardım lojistiğinin etkinliğinin artırılabilmesi için öncelikle bilgi akışı, koordinasyon ve doğru ihtiyaç tespiti süreçlerinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların afet yönetimi politikalarının geliştirilmesi ve uygulayıcı kurumların karar alma süreçlerinin iyileştirilmesi açısından yol gösterici nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.

Keywords

IDENTIFYING CRITICAL SUCCESS FACTORS IN HUMANITARIAN AID LOGISTICS DURING FLOOD DISASTERS

Abstract

This study aims to identify and prioritize the critical success factors determining the performance of humanitarian logistics during flood disasters. The increasing frequency of disasters and the substantial loss of life and property caused specifically by floods escalate the strategic importance of humanitarian logistics in disaster management. Within this framework, the study focuses on Bartın province, which represents one of the regions with a high flood risk in Turkey. In the research, a comprehensive literature review on disaster management, flood disasters, and humanitarian logistics was initially conducted, followed by the determination of critical success factors affecting humanitarian logistics. The DEMATEL method, one of the Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) techniques, was utilized to analyze the relationships and interaction levels among these identified factors. Through the model constructed based on expert opinions, cause-and-effect relationships between the factors were revealed, and their priorities within the system were determined. The findings demonstrate that coordination and communication, risk and needs assessment, and reporting and information transmission constitute the most critical elements for the success of humanitarian logistics. Furthermore, factors such as strategic planning, organizational structure, and technology utilization were found to exert decisive effects on the system. Consequently, the study reveals that information flow, coordination, and accurate needs assessment processes must primarily be strengthened to enhance the efficiency of humanitarian logistics in flood disasters. It is considered that the findings guide developing disaster management policies and improving implementing institutions' decision making processes.

Keywords

References

Abidi, H., de Leeuw, S., & Klumpp, M. (2014). Humanitarian supply chain performance management: a systematic literature review. Supply Chain Management: An International Journal, 19(5/6), 592–608. https://doi.org/10.1108/scm-09-2013-0349
Abolade, O., Muili, A.B, Ikotun, S.A., (2013). Agege yerel yönetim alanı Lagos, Nijerya'daki sel felaketinin etkileri. Uluslararası Kalkınma ve Sürdürülebilirlik Dergisi, 2(4): 2354-2367.
AFAD (2020). Afet Yönetimi Kapsamında 2019 Yılına Bakış ve Doğa Kaynaklı Olay İstatistikler11il Raporu, Ankara. https://afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/KurumsalRaporlar/2019yilidogakaynakliolayistatistikleri.pdf. (Erişim tarihi: 5.12.2025).
Aggahra, S., & Oktarina, R. (2022). Optimization of Humanitarian Logistics Distribution Routes in East Jakarta. Proceedings of the 3rd Asia Pacific International Conference on Industrial Engineering and Operations Management, 13-15 Eylül 2022, Johor Bahru, Malezya.
Amiri, M., Sadaghiyani, J., Payani, N., & Shafieezadeh, M. (2011). Developing a DEMATEL method to prioritize distribution centers in supply chain. Management Science Letters, 1(3), 279-288.
Aydın, B. O., & Duğan, Ö. (2023). Kriz sonrası bilgi yayılımı ve sosyal medya kullanım özellikleri: Batı karadeniz sel felaketi ağına dair bir analiz. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, 64, 37-69. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2023-1063182
Bag, S., Gupta, S., & Wood, L. (2020). Big data analytics in sustainable humanitarian supply chain: barriers and their interactions. Annals of Operations Research, 319(1), 721–760. https://doi.org/10.1007/s10479-020-03790-7
Bai, C., & Sarkis, J. (2013). A grey-based DEMATEL model for evaluating business process management critical success factors. International Journal of Production Economics, 146(1), 281-292. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2013.07.011.

Balcik, B. & Beamon, B. M. (2008). Facility location in humanitarian relief. International Journal of Logistics, 11(2), 101-121. https://doi.org/10.1080/13675560701561789.
Barbarosoğlu, G., Özdamar L. & Çevik, A. (2002). An interactive approach for hierarchical analysis of helicopter logistics in disaster relief operations. European Journal of Operational Resaarch, 140(1), 118-133. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(01)00222-3.
Bealt, J., Fernandez Barrera, J. C., & Mansouri, S. A. (2016). Collaborative relationships between logistics service providers and humanitarian organizations during disaster relief operations. Journal of Humanitarian Logistics and Supply Chain Management, 6(2), 118–144. https://doi.org/10.1108/jhlscm-02-2015-0008
Beamon, B. (2014). Sustainability and the future of supply chain management. Operations and Supply Chain Management, 1(1), 4– 18. https://doi.org/10.31387/oscm010003
Behl, A., Dutta, P., & Gupta, S. (2019). Critical success factors for humanitarian supply chain management: a grey DEMATEL approach. IFAC-PapersOnLine, 52(13), 159–164. https://doi.org/10.1016/j.ifacol.2019.11.169
Bilici, G., (2019). Afetle Mücadelede Kriz Yönetimi: Konya İli Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Carter, W. N. (2008). Disaster Management: A Disaster Manager’s Handbook. Asian Development Bank.
CRED (2023a). Disasters Year in Review 2022. Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). https://cred.be/sites/default/files/CredCrunch70.pdf
CRED (2023b). Earthquakes in Türkiye: A Review from 1900 to Today. Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). https://files.emdat.be/2023/09/CredCrunch72.pdf
Chiu, Y. J., Chen, H. C., Tzeng, G. H., & Shyu, J. Z. (2006). “Marketing strategy based on customer behaviour for the LCD-TV”, International Journal and Decision Making, 7(2/3): 143– 165.
Çınar Y. (2004), Çok Nitelikli Karar Verme ve Bankaların Mali Performanslarının Değerlendirilmesi Örneği, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Damoah, I. S. (2021). Exploring critical success factors (CSFs) of humanitarian supply chain management (HSCM) in flood disaster management (FDM). Journal of Humanitarian Logistics and Supply Chain Management, 12(1), 129–153. https://doi.org/10.1108/jhlscm-01-2021-0003
Davidson A. L., (2006). Key performance indicators in humanitarian logistics. Master of Engineering dissertation, Massachusetts Institute of Technology.
OCHA (1992). Internationally agreed glossary of basic terms related to disaster management. United Nations Department of Humanitarian Affairs. (DHA/93/36).
Development Initiatives. (2020). Global humanitarian assistance report 2020. Development Initiatives.
Dubey, R., & Gunasekaran, A. (2015). The sustainable humanitarian supply chain design: agility, adaptability and alignment. International Journal of Logistics Research and Applications, 19(1), 62–82. https://doi.org/10.1080/13675567.2015.1015511
Dumanoğlu S. , (2010), “İMKB’de İşlem Gören Çimento Şirketlerinin Mali Performansının TOPSIS Yöntemi ile Değerlendirilmesi” , Marmara Dergisi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29 (2), 323-324.
Erdal, H., & Korucuk, S. (2019). İlaç Lojistigi Kapsamında Lojistik Kriterlerin DEMATEL Yöntemi ile Belirlenmesi: Erzurum Ili Örnegi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (1), 155- 166.
Fadzline Tamyez, P. ., Christiane Isabella Gerth, N. ., & Firdaus bin Anuar, K. . (2019). Flood-Related Disaster Communication and Humanitarian Logistics. KnE Social Sciences, 3(22), 15–39. https://doi.org/10.18502/kss.v3i22.5042
Falatoonitoosi, E., Ahmed, S., & Sorooshian, S. (2014). Expanded DEMATEL for determining cause and effect group in bidirectional relations. The Scientific World Journal, 103846, 7. https://doi.org/10.1155/2014/103846.
Forman E. & Sally M. A., (2001), Decision By Objectives: How To Convince Others That You Are Right, Professor of Management Science. George Washington University.
Foster, W. C. (2012). Climate and culture change in North America AD 900–1600. University of Texas Press, Austin, TX.
Fritz Institute. (2005). Logistics and the effective delivery of humanitarian relief. Fritz Institute.
Fulzele, V., Gupta, R., & Shankar, R. (2016). Identification and modelling of critical success factors of a humanitarian supply chain. Managing Humanitarian Logistics (pp. 33–50). Springer.
Genç, E., & Atabey. A. (2023). Sel felaketi sırasında afet lojistiği yönetimi kapsamında temel başarı etkenleri: Bartın ili üzerine bir değerlendirme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(47), 805-829. doi:10.46928/iticusbe.1274881
Ghasemian Sahebi, I., Arab, A., & Sadeghi Moghadam, M. R. (2017). Analyzing the barriers to humanitarian supply chain management: A case study of the Tehran Red Crescent Societies. International Journal of Disaster Risk Reduction, 24, 232–241. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2017.05.017
Gupta, S., Altay, N., & Luo, Z. (2017). Big data in humanitarian supply chain management: a review and further research directions. Annals of Operations Research, 283(1–2), 1153–1173. https://doi.org/10.1007/s10479-017-2671-4
Howden, M. (2009). How humanitarian logistics information systems can improve humanitarian supply chains: a view from the field. 6th International ISCRAM Conference, Gothenburg, Sweden.
Kapucu, N., Lawther, W,C., Pattison, S., (2007). Logistics and staging areas in managing disasters and emergencies. Al of Homeland Security and Emergency Management, 4(2): 3-15.
Korucuk, S., & Memiş, S. (2019). Yeşil liman uygulamalari performans kriterlerinin dematel yöntemi ile önceliklendirilmesi: İstanbul örneği . Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7 (16), 134- 148.
Kovacs, G., & Spens, K. M. (2007). Humanitarian logistics in disaster relief operations. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 37(2), 99–114. https://doi.org/10.1108/09600030710734820
Kunz, N., & Gold, S. (2017). Sustainable humanitarian supply chain management – exploring new theory. International Journal of Logistics Research and Applications, 20(2), 85–104. https://doi.org/10.1080/13675567.2015.1103845
Li, C.W., Tzeng, G.H. (2009). “Identification of a threshold value for the DEMATEL method using the maximum mean de-entropy algorithm to find critical services provided by a semiconductor intellectual property mall” Expert Systems with Applications, 36: 9891–9898,
Li, Y., Hu, Y., Zhang, X., Deng, Y., & Mahadevan, S. (2014). An evidential DEMATEL method to identify critical success factors in emergency management. Applied Soft Computing, 22, 504–510. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2014.03.042
Liberatore, F., Pizarro, C., de Blas, C. S., Ortuño, M. T., & Vitoriano, B. (2013). Uncertainty in humanitarian logistics for disaster management. A review. In B. Vitoriano, J. Montero & D. Ruan (Eds.), Decision Aid Models for Disaster Management and Emergencies, Atlantis Press. (pp. 45–74).
Maon, F., Lindgreen, A., & Vanhamme, J. (2009). Developing supply chains in disaster relief operations through cross‐sector socially oriented collaborations: a theoretical model. Supply Chain Management: An International Journal, 14(2), 149–164. https://doi.org/10.1108/13598540910942019
Oloruntoba, R. (2010). An analysis of the Cyclone Larry emergency relief chain: Some key success factors. International Journal of Production Economics, 126(1), 85–101. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2009.10.013
Ozdemir, A. I., Erol, I., Ar, I. M., Peker, I., Asgary, A., Medeni, T. D., & Medeni, I. T. (2021). The role of blockchain in reducing the impact of barriers to humanitarian supply chain management. The International Journal of Logistics Management, 32(2), 454–478. https://doi.org/10.1108/ijlm-01-2020-0058
Ömürgönülşen, M., Çekiç, B., & Ar, İ. M. (2020). Lojistik Firmalarında Endüstri 4.0 Uyum Sürecinde Dikkate Alınacak Faktörlerin Bulanık DEMATEL Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 167-184. https://doi.org/10.18092/ulikidince.581659
Özdemir, A. İ. & Deste, M. (2009). “Gri İlişkisel Analiz ile Çok Kriterli Tedarikçi Seçimi: Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama”, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 38 (2), 147-156.
Özkul, B., & Karaman, E., (2007). Doğal afetler için risk yönetimi. TMMOB Afet Sempozyumu, Ankara.
Pettit, S., & Beresford, A. (2009). Critical success factors in the context of humanitarian aid supply chains. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 39(6), 450–468. https://doi.org/10.1108/09600030910985811
Prasad, S., Zakaria, R., & Altay, N. (2016). Big data in humanitarian supply chain networks: a resource dependence perspective. Annals of Operations Research, 270(1–2), 383–413. https://doi.org/10.1007/s10479-016-2280-7
Sitati, A., Joe, E., Pentz, B. et al. (2021). Climate change adaptation in conflict-affected countries: A systematic assessment of evidence. Discov Sustain 2, 42. https://doi.org/10.1007/s43621-021-00052-9
Tamyez, P. F., Gerth, N. C. I., & Anuar, K. F. B. (2019). Flood-related disaster communication and humanitarian logistics. KnE Social Sciences / FGIC 2nd Conference on Governance and Integrity, 1-28. 10.18502/kss.v3i22.5042
Tekin, M., & Merdivenci, F. (2024). Afet Yönetiminde İnsani Yardım Lojistiğinin Kritik Başarı Faktörlerinin Belirlenmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(1), 29-48. https://doi.org/10.21324/dacd.1282439
Tomasini, R. M., & Van Wassenhove, L. N. (2004). A framework to unravel, prioritize and coordinate vulnerability and complexity factors affecting a humanitarian response operation. Working Paper No.2004/41/TM. INSEAD, Fontainebleau, France.
Tomasini, R. M., & Van Wassenhove, L. N. (2009). From preparedness to partnerships: case study research on humanitarian logistics. International Transactions in Operational Research, 16(5), 549–559. https://doi.org/10.1111/j.1475-3995.2009.00697.x
Tseng M.L., & Lin Y. H., “Application of fuzzy DEMATEL to develop a cause and effect model of municipal solid waste”, Environ Monit Assess.
United Nations. (2007). Disaster Risk Reduction: 2007 Global Review. UNISDR. https://www.preventionweb.net/globalplatform/ 2007/first-session/d. (Erişim tarihi: 5.12.2025)
Uşkay, S., & Aksu, S. (2002). Ülkemizde taşkınlar, nedenleri, zararları ve alınması gereken önlemler. Türkiye Mühendislik Haberleri (TMH), 420–421–422(4–5–6), 133–136.
Van Wassenhove, L. N. (2006). Humanitarian aid logistics: supply chain management in high gear. Journal of the Operational Research Society, 57(5), 475–489. https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2602125
WHO. (2023). WHO COVID-19 dashboard. https://data.who.int/dashboards/covid19/ cases?n=c. (Erişim tarihi: 5.12.2025)
Wu, W. W., & Lee, Y. T., “Developing global managers’ competencies using the fuzzy DEMATEL method”, Expert Systems with Applications, 32(2): 499–507, 2007.
Yadav, D. K., & Barve, A. (2015). Analysis of critical success factors of humanitarian supply chain: An application of Interpretive Structural Modeling. International Journal of Disaster Risk Reduction, 12, 213–225. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2015.01.008
Zhou, Q., Huang, W., & Zhang, Y. (2011). Identifying critical success factors in emergency management using a fuzzy DEMATEL method. Safety Science, 49(2), 243–252. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2010.08.005
Zionts S., (1979), “MCDM If Not A Roman Numeral, Then What?”, Interfaces, Instıtute for Operations Research and the Management Sciences, 9(4), 94-101.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Statistics (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Emine Umay Genç
0000-0003-1178-6929
Türkiye

Büşra Yazlık ^*
0009-0008-7321-4321
Türkiye

Publication Date

July 26, 2026

Submission Date

April 30, 2026

Acceptance Date

July 11, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1940899

IZ

https://izlik.org/JA55US68PX

Cite

RIS / Bibtex

APA

Genç, E. U., & Yazlık, B. (2026). SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 27(3), 932-955. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1940899

AMA

1.Genç EU, Yazlık B. SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;27(3):932-955. doi:10.37880/cumuiibf.1940899

Chicago

Genç, Emine Umay, and Büşra Yazlık. 2026. “SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi 27 (3): 932-55. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1940899.

EndNote

Genç EU, Yazlık B (July 1, 2026) SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 27 3 932–955.

IEEE

[1]E. U. Genç and B. Yazlık, “SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ”, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 27, no. 3, pp. 932–955, July 2026, doi: 10.37880/cumuiibf.1940899.

ISNAD

Genç, Emine Umay - Yazlık, Büşra. “SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 27/3 (July 1, 2026): 932-955. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1940899.

JAMA

1.Genç EU, Yazlık B. SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;27:932–955.

MLA

Genç, Emine Umay, and Büşra Yazlık. “SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 27, no. 3, July 2026, pp. 932-55, doi:10.37880/cumuiibf.1940899.

Vancouver

1.Emine Umay Genç, Büşra Yazlık. SEL FELAKETİ ESNASINDA İNSANİ YARDIM LOJİSTİĞİNİN KRİTİK BAŞARI ETKENLERİNİN BELİRLENMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026 Jul. 1;27(3):932-55. doi:10.37880/cumuiibf.1940899