TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ İTHALATININ DIŞ TİCARET BİLANÇOSUNDAKİ PAYI ARASINDAKİ İLİŞKİLER

Sanayileşme ve teknolojik gelişmelerle birlikte enerji kavramı, üretimin temel girdisi olması bakımından ekonomik büyüme üzerinde rol oynayan başlıca unsurlardan biri haline gelmiştir. Türkiye’de üretim ve nüfus artışına bağlı olarak yükselen enerji ithalatı maliyetleri, cari işlemler açığının temel nedenlerinden birini oluşturarak, enerji kaynakları açısından dışa bağımlı olan ekonomilerde artan talebin ithalat yoluyla karşılanmasının makro ekonomik dengeler üzerinde baskı yarattığını ortaya koymaktadır. Fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltarak dış ticaret dengesini olumsuz etkilerden korumak, cari açığı azaltmak ve enerji güvenliğinin sağlanması için yenilenebilir enerjiye geçişte kritik öneme sahiptir. Bu durum enerji politikalarına yönelimini tetikleyerek, Türkiye’nin alternatif enerji kaynaklarına olan ilgisinin giderek arttığını göstermektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımındaki artışın, Türkiye’nin enerji ithalat bağımlılığını anlamlı ve negatif yönde etkilemesi gerekirken bunun sadece korelasyon analizinde elde edilmesi, kuvvetle muhtemel yenilenebilir enerji hamlelerinin görece son zamanlarda olması ve ağırlığının belirli bir olgunluğa ulaşmamış olmasından kaynaklandığı söylenebilir. Analizlerde ekonomik büyüme (GSYH), döviz kuru ve küresel petrol fiyatları gibi makroekonomik değişkenlerin enerji ithalat faturası üzerinde artırıcı (pozitif) bir baskı oluşturduğu tespit edilmiştir. Enerji ithalatında meydana gelen kısa dönemli sapmaların uzun dönem dengesine geri dönme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Öte yandan, değişkenler arasında kısa dönemli bir nedensellik ilişkisine rastlanmamış olması; yenilenebilir enerjinin ithalat üzerindeki etkisinin geçici dalgalanmalardan ziyade, yapısal ve uzun vadeli bir süreç olduğunu yansıtmaktadır.

With industrialization and technological advancements, energy has become one of the main factors influencing economic growth, as it is a fundamental input for production. In Turkey, rising energy import costs due to increased production and population constitute a major cause of the current account deficit. This demonstrates that meeting increased demand through imports in economies dependent on external energy sources puts pressure on macroeconomic balances. Reducing dependence on fossil fuels, protecting the foreign trade balance from negative impacts, reducing the current account deficit, and ensuring energy security are critically important for transitioning to renewable energy. This situation triggers a shift in energy policies, showing that Turkey's interest in alternative energy sources is steadily increasing. While the increase in the use of renewable energy sources should significantly and negatively impact Turkey's energy import dependence, the fact that this is only obtained through correlation analysis is likely due to the relatively recent nature of renewable energy initiatives and their lack of significant maturity. It has been determined that macroeconomic variables such as economic growth (GDP), exchange rate, and global oil prices exert an increasing (positive) pressure on the energy import bill. This indicates that short-term deviations in energy imports tend to return to long-term equilibrium. On the other hand, the absence of a short-term causal relationship between the variables reflects that the impact of renewable energy on imports is a structural and long-term process rather than a series of temporary fluctuations.