Research Article

OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ

Volume: 27 Number: 4 October 30, 2026
TR EN

OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, 1995-2022 döneminde 19 OECD ülkesinde enerji vergisi, çevre koruma harcamaları ve kişi başına gelirin karbon ayak izi üzerindeki uzun dönemli etkilerini incelemek ve Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezinin geçerliliğini sınamaktır. Paris Anlaşması ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları çerçevesinde karbon emisyonlarını azaltacak maliye politikası araçlarının belirlenmesi, hem akademik araştırmalar hem de politika yapımı açısından çalışmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır. Ön testler yatay kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliğinin varlığını ortaya koyduğundan ikinci nesil panel birim kök (CIPS) ve eşbütünleşme (Durbin-Hausman) testleri uygulanmış, uzun dönem katsayıları Genişletilmiş Ortalama Grup (AMG) ve Düzenlileştirilmiş Ortak Korelasyonlu Etkiler (RCCE) tahmincileriyle ülke bazında tahmin edilmiştir. Yalnızca her iki tahmincide anlamlı ve aynı işaretli katsayılar temel bulgu olarak kabul edilmiş, ters U ve U biçimli ilişkiler Lind ve Mehlum testiyle sınanmıştır. Bulgular, maliye politikası araçlarının etkilerinin ülkeler arasında belirgin biçimde farklılaştığını göstermektedir. Enerji vergisi Yunanistan’da her iki tahmincide %5 düzeyinde anlamlı olarak karbon ayak izini azaltmaktadır. Almanya’daki azaltıcı ve Lüksemburg’daki artırıcı etki ise RCCE tahmincisinde yalnızca %10 düzeyinde anlamlı olduğundan daha zayıf kanıt niteliğindedir. Çevre koruma harcamalarının hiçbir ülkede sağlam bir etkisi bulunmamaktadır. Lind-Mehlum testine göre ters U biçimli ilişki her iki tahminci altında yalnızca Belçika’da doğrulanmaktadır (AMG’de %5, RCCE’de %10) ve dönüm noktası yaklaşık 38.400-38.800 ABD dolarıdır. Panel düzeyindeki ters U biçimli ilişki ise yalnızca RCCE tahmincisinde doğrulanmaktadır. Çalışma, literatürde çoğunlukla ayrı ayrı incelenen enerji vergileri ve çevre koruma harcamalarını, dış ticaret yoluyla ithal edilen emisyonları da kapsayan tüketim temelli karbon ayak izi göstergesi üzerinden aynı ampirik çerçevede değerlendirmekte ve maliye politikası araçlarının ülkeye özgü heterojen etkilerini ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Adebayo, T. S., Pata, U. K., & Akadiri, S. S. (2024). A comparison of CO2 emissions, load capacity factor, and ecological footprint for Thailand’s environmental sustainability. Environment, Development and Sustainability, 26(1), 2203-2223. https://doi.org/10.1007/s10668-022-02810-9.
  2. Ahmad, M., Jabeen, G., & Wu, Y. (2021). Heterogeneity of pollution haven/halo hypothesis and Environmental Kuznets Curve hypothesis across development levels of Chinese provinces. Journal of Cleaner Production, 285, 124898. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124898.
  3. Ahn, S. C., & Horenstein, A. R. (2013). Eigenvalue ratio test for the number of factors. Econometrica, 81(3), 1203-1227. https://doi.org/10.3982/ECTA8968.
  4. Akdag, S., Yildirim, H., & Alola, A. A. (2025). Comparative benefits of environmental protection expenditures and environmental taxes in driving environmental quality of the European countries. Natural Resources Forum, 49(3), 2188-2203. https://doi.org/10.1111/1477-8947.12464.
  5. Alam, F. (2024). Environmental Kuznets curve and sustainable development in OECD countries: A panel data analysis. European Journal of Development Studies, 4(6), 9-15. https://doi.org/10.24018/ejdevelop.2024.4.6.392.
  6. Aydin, M., Sogut, Y., & Altundemir, M. E. (2023). Moving toward the sustainable environment of European Union countries: Investigating the effect of natural resources and green budgeting on environmental quality. Resources Policy, 83, 103737. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.103737.
  7. Bashir, M. F., Ma, B., Shahbaz, M., & Jiao, Z. (2020). The nexus between environmental tax and carbon emissions with the roles of environmental technology and financial development. PLOS ONE, 15(11), e0242412. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0242412.
  8. Ben Jebli, M., Ben Youssef, S., & Ozturk, I. (2016). Testing environmental Kuznets curve hypothesis: The role of renewable and non-renewable energy consumption and trade in OECD countries. Ecological Indicators, 60, 824-831. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2015.08.031.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Panel Data Analysis, Policy and Administration (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 30, 2026

Submission Date

May 5, 2026

Acceptance Date

October 27, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 4

APA
Erdem, A. (2026). OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 27(4), 1316-1343. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1944621
AMA
1.Erdem A. OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;27(4):1316-1343. doi:10.37880/cumuiibf.1944621
Chicago
Erdem, Azad. 2026. “OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi 27 (4): 1316-43. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1944621.
EndNote
Erdem A (October 1, 2026) OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 27 4 1316–1343.
IEEE
[1]A. Erdem, “OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ”, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 27, no. 4, pp. 1316–1343, Oct. 2026, doi: 10.37880/cumuiibf.1944621.
ISNAD
Erdem, Azad. “OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 27/4 (October 1, 2026): 1316-1343. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1944621.
JAMA
1.Erdem A. OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;27:1316–1343.
MLA
Erdem, Azad. “OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 27, no. 4, Oct. 2026, pp. 1316-43, doi:10.37880/cumuiibf.1944621.
Vancouver
1.Azad Erdem. OECD ÜLKELERİNDE MALİYE POLİTİKASI ARAÇLARININ KARBON AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026 Oct. 1;27(4):1316-43. doi:10.37880/cumuiibf.1944621

Cumhuriyet University Journal of Economics and Administrative Sciences is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).