JEOPOLİTİK RİSKLERİN DENİZYOLU LİNER TAŞIMACILIĞI BAĞLANTISI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: KARMA FREKANSLI PANEL ANALİZİ

Denizyolu liner taşımacılığı, ülkelerin küresel ticaret ağlarına erişiminde ve düzenli mal akışlarının sürdürülmesinde önemli bir rol üstlenmektedir. Savaşlar, bölgesel çatışmalar, yaptırımlar ve stratejik geçiş noktalarındaki güvenlik sorunları ise bu bağlantıları maliyet, kapasite ve rota yapısı üzerinden etkileyebilmektedir. Bu çalışma, jeopolitik risklerin denizyolu liner taşımacılığı bağlantısı üzerindeki dinamik etkisini 37 ülke için 2006Q1-2025Q4 döneminde incelemektedir. Bağımlı değişken olarak Liner Taşımacılığı Bağlantı Endeksi (LSCI), temel açıklayıcı değişken olarak ise Jeopolitik Risk Endeksi (GRI) kullanılmıştır. LSCI’nin çeyreklik, GRI’nin aylık frekansta gözlemlenmesi nedeniyle, yüksek frekanslı bilgiyi korumak amacıyla Karma Frekanslı Dağıtılmış Gecikme (MIDAS) yaklaşımından yararlanılmıştır. Temel pooled MIDAS modelinin yanı sıra, jeopolitik risk etkisinin ülke risk profiline göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla yüksek ve görece düşük riskli ülkeleri karşılaştıran bir etkileşim modeli tahmin edilmiştir. Gecikme yapısı PDL/Almon ağırlıklandırmasıyla modellenmiştir. Bulgular, jeopolitik risklerin denizyolu bağlantısı üzerindeki etkisinin zaman içerisinde değiştiğini ve yüksek riskli ülkelerde daha belirgin olduğunu göstermektedir. Kısa dönemde gözlenen pozitif etkinin rota ve kapasite yeniden tahsisi gibi geçici uyum mekanizmalarıyla, sonraki dönemlerde ortaya çıkan negatif etkinin ise artan maliyetler ve operasyonel belirsizliklerle ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Sonuçlar, jeopolitik risk etkisinin gecikmeli ve ülke risk profiline göre farklılaşan bir yapı sergilediğine işaret etmektedir.

Maritime liner shipping plays a crucial role in enabling countries to access global trade networks and maintain steady flows of goods. However, wars, regional conflicts, sanctions, and security issues at strategic chokepoints can impact these connections by affecting costs, capacity, and route structures. This study examines the dynamic impact of geopolitical risks on maritime liner shipping connectivity across 37 countries during the period from the first quarter of 2006 to the fourth quarter of 2025. The Liner Shipping Connectivity Index (LSCI) serves as the dependent variable, while the Geopolitical Risk Index (GRI) is used as the primary explanatory variable. Given the quarterly frequency of the LSCI and the monthly frequency of the GRI, the Mixed-Data Sampling (MIDAS) approach was employed to preserve high-frequency information. In addition to the baseline pooled MIDAS model, an interaction model comparing high-risk and relatively low-risk countries was estimated to determine whether the impact of geopolitical risk varies according to a country's risk profile. The lag structure was modeled using PDL/Almon weighting. The findings indicate that the impact of geopolitical risks on maritime connectivity evolves over time and is more pronounced in high-risk countries. It is suggested that the positive effect observed in the short term may be linked to temporary adjustment mechanisms—such as the reallocation of routes and capacity—whereas the negative effect emerging in subsequent periods may be associated with rising costs and operational uncertainty. The results indicate that the impact of geopolitical risk is characterized by lagged effects and varies depending on the country's risk profile.