Takipteki Krediler ve Makro Finansal Bağlantılar: Türkiye İçin Bir SVAR Modeli

Özet Bu makalede Türkiye ekonomisinin 2003:Q1-2019:Q4 dönemine ait verileri kullanılarak, takipteki krediler oranı (TKO) ile makroekonomik değişkenler arasındaki dinamik ilişki yapısal vektör otoregresif model yardımıyla incelenmektedir. Etki tepki analizinin bulgularına göre, kredi büyümesindeki ve reel GSYH büyümesindeki artışlar, TKO artışını yavaşlatırken; kredi faiz oranındaki artış, TKO artışını hızlandırmaktadır. Takipteki krediler oranındaki artış ise, kredi büyümesi ve ekonomik büyüme üzerinde negatif geri besleme etkisi yaratmaktadır. Ayrıca GSYH büyümesindeki artış, kredi büyümesini artırırken; kredi büyümesindeki artış da, GSYH büyümesini yükseltmektedir. Diğer taraftan kredi faiz oranındaki artış, hem kredi büyümesini hem de GSYH büyümesini anlamlı biçimde azaltmaktadır. Dolayısıyla, kredi büyümesi ve ekonomik büyüme şokları birbirini pozitif yönde beslerken; pozitif kredi faiz oranı şoku, hem kredi büyümesini hem de ekonomik büyümeyi negatif yönde etkilemektedir. Bu bulgular, güçlü makro finansal bağlantılara işaret etmektedir. İlave olarak aktif fiyatlarını içeren modellerde; nominal Dolar/TL kurundaki artışa TKO’nun, enflasyon oranının ve kredi faizi oranının pozitif, kredilerin ise negatif tepki verdiği ispatlanmaktadır. Ayrıca reel BİST100 getirisindeki artışa TKO’nun ve kredi faiz oranının negatif, kredi büyümesinin ve ekonomik büyümenin pozitif tepki verdikleri kanıtlanmaktadır. Üstelik kredilerdeki düşüşün nominal dolar/TL kuru üzerinde; faiz oranındaki düşüşün de, reel BİST100 getirisi üzerinde pozitif etki yarattığı gösterilmektedir. Bu sonuçlar, makro finansal bağlantıların ortaya çıkışında aktif fiyatlarındaki hareketlerin önemli rolü olduğunu göstermektedir.

Abstract In this article, using the data of the Turkish economy for the period 2003:Q1-2019:Q4, dynamic relationship between nonperforming loans ratio (NPL) and macroeconomic variables is examined with a structural vector autoregressive model. According to the findings of impulse response analysis, increases in credit growth and real GDP growth slow down the NPL increase, while an increase in the lending interest rate accelerates the NPL increase. On the other hand, an increase in the NPL ratio creates negative feedbacks on credit growth and economic growth. In addition, while an increase in GDP growth raises credit growth, an increase in credit growth accelerates GDP growth. On the other hand, an increase in lending rate significantly reduces both credit growth and GDP growth. Therefore, while credit growth and economic growth shocks feed each other positively, a positive lending rate shock affects both credit growth and economic growth negatively. These findings point to the strong macro-financial linkages. Additionally, in the models including asset prices, it is proved that NPL, inflation rate and lending rate react positively to an increase in nominal Dollar/TL exchange rate, while credit growth reacts it negatively. It is also proved that NPL and lending rate react negatively to an increase in real BIST100 return, while credit growth and economic growth respond it positively. Furthermore, it is shown that a decrease in credit growth has a positive impact on nominal Dollar/TL rate, while a decrease in lending rate has a positive impact on real BIST100 return. These results show that movements in asset prices play an important role in emergence of the macro-financial linkages.