Covid-19 Sürecinde Sağlık Çalışanlarının Algıladıkları Sosyal Desteğin Duygusal Tükenme Üzerindeki Etkisi

Egehan Özkan; Seray Yeşilırmak; Pelin Yılık

doi:10.37880/cumuiibf.1099175

TR EN

Covid-19 Sürecinde Sağlık Çalışanlarının Algıladıkları Sosyal Desteğin Duygusal Tükenme Üzerindeki Etkisi

Öz

Dünyayı 2019 yılından bu yana hızla etkisi altına alan Covid-19 pandemisi, insan sağlığı üzerinde ciddi etkiler bırakmasının yanı sıra insanların psikolojik açıdan da olumsuz etkilenmelerine neden olmaktadır. Özellikle salgın sürecinde sağlık çalışanlarının ağırlaşan çalışma koşullarına bağlı olarak duygusal olarak tükenmiş hissettikleri ve bu durumdan yalnızca kendilerinin değil çalışma arkadaşları, sosyal çevreleri ve aile yaşantılarının da etkilediği görülmektedir. Bu çalışmada, Covid-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının yöneticilerinin ve çalışma arkadaşlarının sağladığı sosyal desteğin ağırlaşan çalışma koşullarında duygusal tükenme üzerindeki etkileri incelenmektedir. Kaynakların Korunması Teorisine bağlı olarak Covid-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının algıladıkları sosyal desteğin duygusal tükenme ile ilişkisinin araştırılmasını amaçlayan bu çalışmada, Ankara’da faaliyet gösteren özel bir hastanenin sağlık personeli araştırma evreni olarak seçilmiştir. Bu süreçte psikolojik olarak en çok etkilenen meslek grubu olduğu düşünülen sağlık çalışanlarının yaşadıkları zorlukları azaltmada iş ortamından kaynaklanan sosyal destek faktörlerinin etkileri açığa çıkarılarak alana katkı sağlanması planlanmıştır. Araştırmanın bulguları, sağlık çalışanlarının algıladıkları sosyal destek düzeyi kapsamında yönetici desteğinin ve çalışma arkadaşlarının desteğinin Covid-19 pandemi sürecinde duygusal tükenme düzeylerini azalttığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akbolat, M. ve Oğuz, Işık. (2008). Sağlık Çalışanlarının Tükenmişlik Düzeyleri: Bir Kamu Hastanesi Örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 11(2), 229-254.
Altay, B., Gönener, D., Demirkıran, C. (2010). Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Tükenmişlik Düzeyleri ve Aile Desteğinin Etkisi. Fırat Tıp Dergisi 2010;15(1): 10-16.
Al-Turki, H. A., Al-Turki, R. A., Al-Dardas, H. A., Al-Gazal, M. R., Al-Maghrabi, G. H., Al-Enizi, N. H., & Ghareeb, B. A. (2010). Burnout syndrome among multinational nurses working in Saudi Arabia. Annals of African medicine, 9(4).
Ang, S. Y., Dhaliwal, S. S., Ayre, T. C., Uthaman, T., Fong, K. Y., Tien, C. E., ... & Della, P. (2016). Demographics and personality factors associated with burnout among nurses in a Singapore tertiary hospital. BioMed research international, 2016.
Bateman, G. (2009). Employee perceptions of co-worker support and its effect on job satisfaction, work stress and intention to quit. New Zealand: University of Canterbury.
Van Bavel, J. J., Baicker, K., Boggio, S....et al. (2020). Using social and behavioural science to support COVİD-19 pandemic response. Nature Human Behaviour 4(April), 460–471
Boren, J. P. (2014). The relationships between co-rumination, social support, stress, and burnout among working adults. Management Communication Quarterly, 28(1), 3-25.
Chew N., Lee G., Tan B., Jing M., Goh Y., Ngiam N., Leonard, L., Ahmad, A., Khan, F., vd., (2020). A multinational, multicentre study on the psychological outcomes and associated physical symptoms amongst healthcareworkers during COVİD-19 outbreak”. Brain Behav Immun. 88 s. 559-565.

Choi, S, Cheong, K, Richard, A. & Feinberg. Moderating effects of Supervisor support, monetary rewards, and career paths on the relationship between job burnout and turnover intentions in the context of call centers. Managing Service Quality, Vol: 22, No: 5, 2012, s. 507.
Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological bulletin, 98(2), 310.
Çağlıyan, Y. (2007). Tükenmişlik sendromu ve iş doyumuna etkisi (devlet ve vakıf üniversitelerindeki akademisyenlere yönelik bir araştırma (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
Çevik, O., Özbalcı, A., (2020). Sağlık Çalışanlarının Tükenmişlik Düzeyleri ile Demografik Özellikleri Arasındaki İlişki -Samsun İli Örneği Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi Cilt.:9 Sayı:3 ss.1774-1787.
Denning M, Goh ET, Tan B, Kanneganti A, Almonte M, Scott A, Przybylowicz J. (2020). Determinants of burnout and other aspects of psychological well-being ın healthcare workers during the Covid-19 pandemic: A Multinational Cross-Sectional Study. Medrxiv ss.1-31
Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E., & Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological bulletin, 125(2), 276.
Erer, B. (2021). Covid-19 Sürecinde Hastane Çalışanlarının Yaşadığı Duygusal Tükenme Algıladıkları Aşırı İş Yükü İle Açıklanabilir Mi? Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / Cilt: 23, Sayı: 2, Haziran 2021, 680-693
Freudenberger, N., J., (1974). Staff Burnout. Journal of Social Issues. 30:159-165.
Greenberg N, Docherty M, Gnanapragasam S., Simon, W., (2020), Managing mental health challenges faced by healthcare workers during Covid-19 Pandemic”. BMJ, s.1-4
Gülalp, B., Karcıoğlu, Ö., Sarı, A. & Köseoğlu, Z. (2008). Burnout: need help ? Journal of occupaltional medicine and toxicology, 3(32), 1-5.
Günüşen, N. ve Üstün, B. (2008). Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyi ve etkileyen faktörlerin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 11, 48-59.
Günüşen, N. ve Üstün, B. (2008). Türkiye’de İkinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Hemşire ve Hekimlerde Tükenmişlik: Literatür İncelemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, DEUHYO ED 2010, 3 (1), 40-51
Haddad A. (1998). Sources of social support among school counselors in Jordan and its relationship to burnout. International J. for the Advancement of Counceling, 20(2), 113-121.
Halbesleben, J. Sources of social support and burnout: a meta-analytic test of the conservation of resources model, Journal of Applied Psychology, Vol: 91, No: 5, 2006, s. 1134-1145.
Hamama, L. (2012). Differences between children’s social workers and adults’ social workers on sense of burnout, work conditions and organizational social support. British Journal of Social Work, 42(7), 1333.
Heaphy, E. D., & Dutton, J. E. (2008). Positive social interactions and the human body at work: Linking organizations and physiology. Academy of management review, 33(1), 137-162.
Helvacı, I., Turhan, M., (2013). Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi: Silifke’de Görev Yapan Sağlık Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi Cilt 1, Sayı 4, 2013, ss.58-68 Holman, D: “Phoning in sick? An overview of employee stress in call centres”, Leadership & Organization Development Journal, Vol: 24, No: 3, 2003, s.123-130.
Jacobs, S. R., & Dodd, D. (2003). Student burnout as a function of personality, social support, and workload. Journal of college student development, 44(3), 291-303.
Jackson, S. ve Schuler, R., (1983). Preventing Employee Burnout. Personnel. 60 (2): 58-68
Khasne RW, Dhakulkar BS, Mahajan HC, Kulkarni AP. (2020). Burnout Among Healthcare Workers During COVİD-19 Pandemic In India: Results Of A Questionnaire-Based Survey. Indian Journal Of Critical Care Medicine: Peer-Reviewed. Official Publication Of Indian Society Of Critical Care Medicine, 24(8), 664-671.
Kalkan, P, Özkan, E., Karadoğan, D. (2021). PAK SOSYAL BİLİMLER DERGİSİInternational e-Journal Uluslararası Online Dergi e-ISSN:2757-914XVol:2-No:3(2021)/ Cilt:2-Sayı:3(2021) ss.10-22.
Karataş, H. (2009). Öğretmenlerin Mesleki Tükenmişlikleri ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destekleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kinman, G., Wray, S., & Strange, C. (2011). Emotional labour, burnout, and job satisfaction in UK teachers: The role of workplace social support. Educational Psychology, 31, 843-856. doi:10.1080/01443410.2011.608650.
LaRocco, J.M., House, J.S., French, Jr., John, R.P. (1980), “Social Support, Occupational Stress, and Health” Journal of Health and Social Behavior, 21(3):202- 218.
Lee, R. T., & Ashforth, B. E. (1990). On the meaning of Maslach's three dimensions of burnout. Journal of Applied Psychology, 75(6), 743–747. https://doi.org/10.1037/0021-9010.75.6.743
Lent, J., & Schwartz, R. (2012). The impact of work setting, demographic characteristics, and personality factors related to burnout among professional counselors. Journal of Mental Health Counseling, 34(4), 355-372.
Li, X., Guan, L., Chang, H., & Zhang, B. (2014). Core self-evaluation and burnout among nurses: the mediating role of coping styles. PloS one, 9(12), e115799.
Marzetti F, Vagheggini G, Conversano C, Miccoli M, Gemignani A, Ciacchini R, Orru G. (2020). Secondary Traumatic Stress And Burnout In Healthcare Workers During COVİD-19 Outbreak. Medrxiv, 1-11.
Maslach, C., & Goldberg, J. (1998). Prevention of burnout: New perspectives. Applied and preventive psychology, 7(1), 63-74.
Maslach, C. ve Jackson, S. (1981). Maclach burnount ınventory manual. Polo, Consulting Psychologist Press.
Mcintosh, M. (1991). The cowering inferno: Burnout and the NIRSA professional. Recreational Sports Journal, 16(1), 34-38.
Ng, T. W., & Sorensen, K. L. (2008). Toward a further understanding of the relationships between perceptions of support and work attitudes. A metaAnalysis. Group & Organization Management, 33, 243- 268.
Ohue, T., Moriyama, M., & Nakaya, T. (2011). Examination of a cognitive model of stress, burnout, and intention to resign for Japanese nurses. Japan Journal of Nursing Science, 8(1), 76-86.
Özbezek, D., Paksoy, M., Çopuroğlu, F. (2021). Covid-19 Pandemi Döneminde Sağlık Çalışanlarının Sosyal Destek Algılarının Tükenmişlik Düzeyine Etkisi IBAD Sosyal Bilimler Dergisi 11,413-434.
Pappa, S., Ntella, V., Giannakas, T., Giannakoulis, V.G., Papoutsi, E., Katsaounou, P., (2020). Prevalence of depression, anxiety, and insomnia among healthcare workers during the COVİD-19 pandemic: a systematic review and meta-analysis, s.901-907.
Person, B., Sy, F., Holton, K., Govert, B., Liang, A., Garza, B., Zauderer, L. (2004). Fear and stigma: The epidemic within the SARS outbreak. Emerging Infectious Diseases, 10(2), 358-363.
Rodriguez M., Cohen S., Social Support, 1998, Academia, Ensyclopedia of Mental Health, s:586
Rueger, S. Y., Malecki, C. K., Pyun, Y., Aycock, C., & Coyle, S. (2016). A meta-analytic review of the association between perceived social support and depression in childhood and adolescence. Psychological Bulletin, 142(10), 1017–1067. https://doi.org/10.1037/bul0000058
Sánchez, E., Roldán, I.-N., Peralta, L. P., & Barrón, A. (2014). Burnout, informal social support and psychological distress among social workers. The British Journal of Social Work, 45(8), 2368-2386.
Sayıl, I., Haran, S., Ölmez, Ş., Özgüven, H. (1997). Ankara Üniversitesi Hastanelerinde Çalışan Doktor ve Hemşirelerin Tükenmişlik Düzeyleri. Kriz Dergisi 5 (2):71-77.
Schaufeli, W., & Enzmann, D. (1998). The burnout companion to study and practice: A critical analysis. CRC press.
Sun N, Wei L, Shi S, Jiao D, Song R, Ma L, Liu S. (2020). A Qualitative Study On The Psychological Experience Of Caregivers Of COVİD-19 Patients. American Journal Of Infection Control, 48(6): 592-598.
Tekin, İ. (2021). Sağlık Kurumları Çalışanlarında Tükenmişlik. Sağlık perspektifinden Örgütsel Psikoloji, Eğitim Yayınevi 1. Baskı, ss.35-53
Uchida, K., & Yamasaki, K. (2008). Social support mediating between coping by emotional expression and depression. Psychological reports, 102(1), 144-152.
Ünlü, O., Yürür, S., (2011). Duygusal Emek, Duygusal Tükenme ve Görev/Bağlamsal Performans İlişkisi: Yalova’da Hizmet Sektörü Çalışanları ile Bir Araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi ss. 184-207.
Xie, Z., Wang, A., & Chen, B. (2011). Nurse burnout and its association with occupational stress in a cross‐sectional study in Shanghai. Journal of advanced nursing, 67(7), 1537-1546.
Wu, H., Liu, L., Sun, W., Zhao, X., Wang, J., & Wang, L. (2014). Factors related to burnout among C hinese female hospital nurses: cross‐sectional survey in L iaoning P rovince of C hina. Journal of nursing management, 22(5), 621-629.
Yao, Y., Yao, W., Wang, W., Li, H., & Lan, Y. (2013). Investigation of risk factors of psychological acceptance and burnout syndrome among nurses in C hina. International journal of nursing practice, 19(5), 530-538.
Yıldız, H. (2009). Hemşirelerin tükenmişlik düzeylerinin ve problem çözme becerilerinin incelenmesi. Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Programı Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara, Türkiye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Egehan Özkan ^*
0000-0002-6450-3892
Türkiye

Seray Yeşilırmak
0000-0003-4998-789X
Türkiye

Pelin Yılık
0000-0002-4210-3898
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Ekim 2022

Gönderilme Tarihi

6 Nisan 2022

Kabul Tarihi

20 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 23 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1099175

IZ

https://izlik.org/JA44PM89CG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özkan, E., Yeşilırmak, S., & Yılık, P. (2022). Covid-19 Sürecinde Sağlık Çalışanlarının Algıladıkları Sosyal Desteğin Duygusal Tükenme Üzerindeki Etkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(4), 879-890. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1099175

Cited By

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ COVİD-19 SÜRECİNDE KARŞILAŞTIKLARI VUCA ORTAMININ İŞ STRESİ VE TÜKENMİŞLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1261059

AİLE HEKİMLİĞİ ÇALIŞANLARININ COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNDE PANDEMİK KAYGI, MESLEKİ TÜKENMİŞLİK VE İŞTEN AYRILMA NİYETLERİNİN BELİRLENMESİ

Cankiri Karatekin Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakultesi Dergisi

https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1362530

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ COVID-19 SÜRECİNDEKİ TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME (2020-2023)

Sosyal Bilimler Akademi Dergisi

https://doi.org/10.38004/sobad.1515010

Evaluation of the Financial Performances of the Medical Device Companies among Fortune 500 Companies before, during and after the COVID-19 Pandemic

Eurasian Journal of Health Technology Assessment

https://doi.org/10.52148/ehta.1530745

Gemi Adamlarında Duygusal Tükenme ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Bir Araştırma

MEMBA Su Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.58626/memba.1696268

Covid-19 Sürecinde Sağlık Çalışanlarının Algıladıkları Sosyal Desteğin Duygusal Tükenme Üzerindeki Etkisi

Covid-19 Sürecinde Sağlık Çalışanlarının Algıladıkları Sosyal Desteğin Duygusal Tükenme Üzerindeki Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effect of Perceived Social Support by Healthcare Professionals on Emotional Exhaustion during the Covid-19 Process

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ COVİD-19 SÜRECİNDE KARŞILAŞTIKLARI VUCA ORTAMININ İŞ STRESİ VE TÜKENMİŞLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

AİLE HEKİMLİĞİ ÇALIŞANLARININ COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNDE PANDEMİK KAYGI, MESLEKİ TÜKENMİŞLİK VE İŞTEN AYRILMA NİYETLERİNİN BELİRLENMESİ

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ COVID-19 SÜRECİNDEKİ TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME (2020-2023)

Evaluation of the Financial Performances of the Medical Device Companies among Fortune 500 Companies before, during and after the COVID-19 Pandemic

Gemi Adamlarında Duygusal Tükenme ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Bir Araştırma