TR
EN
Türkiye’de Sanayi Müdahaleciliğinin Etkinliği: Madencilik Sektöründe Sabit Sermaye Yatırımlarının Kliometrik Analizi (1936-1950)
Öz
Madencilik eski çağlardan bu yana sanayileşmenin arkasında bir itici güç olarak önemi her geçen gün artan bir iktisadi faaliyet olmuştur. Sanayi Devrimi tarihsel açıdan yol açtığı göz alıcı değişmeleri büyük oranda madencilik alanındaki gelişmelere borçludur. Madencilik alanında yürütülen faaliyetler sanayileşme sürecine sağladıkları katkıların ötesinde yerli kaynakların etkin biçimde kullanılması ve enerjide dışa bağımlılığının azaltılması bakımından da büyük önem arz etmektedir. Türkiye iktisat tarihinde 1930’lu yıllarla birlikte başlayan devletçi politikaların temel amacı sanayileşmenin temin edilmesidir. Sanayileşme odağıyla cumhuriyetin kurulması süreciyle başlayan müdahaleci politikalar doğrultusunda madencilik faaliyetleri önemli bir yer tutmuştur. Çalışmayı kapsayan 1936-1950 dönemi boyunca madencilik sektöründe devleti temsil eden tek kurum Etibank olmuştur. Bu temsil yetkisinin ötesinde, kurum tarafından madencilik alanında yapılan üretim faaliyetleri Türkiye’de yapılan toplam maden üretiminin %100’ünü teşkil etmiştir. Bu bağlamda Etibank hem sanayi müdahaleciliği açısından kurumsal olarak hem de üstlendiği madencilik faaliyetleri ile sınai gelişime katkı sunmuştur. Çalışmada sanayi müdahaleciliğini temsilen Etibank’a ait sabit sermaye yatırımlarına ilişkin veriler kullanılarak, Etibank’ın ekonomik büyüme üzerindeki etkinliği test edilmeye çalışılmıştır. 1936-1950 yılları aralığını kapsayan Bitmemiş Tesisler ve Tesis Masrafları, Müessese ve Teşebbüs Sermayesi ile İştirakler sabit sermaye yatırımları olarak hesaplanmış; değişkenler arasındaki uzun vadeli ilişkiyi araştırmak için Otoregresif Dağılım Gecikmeli (ARDL) sınır testi modeli kullanılmıştır. Elde edilen ampirik bulgular sanayi müdahaleciliğinin ekonomik büyüme üzerinde olumlu bir etkisi olduğu sonucunu desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- Akalin G, Özbek Rİ, Çiftçi İ. (2018). The Nexus Between Income Distribution and Economic Growth in Turkey: An ARDL Bounds Testing
- Approach. Journal of Kastamonu University, Faculty of Economics and Administrative Sciences; 20(4):59-76.
- Akel V, Gazel S. (2014). The Cointegration Linkages Between Exchange Rates and BIST Industrial Index: An ARDL Boundary Test Approach. Erciyes University Journal of the Faculty of Economics and Administrative Sciences; 44: 23-41.
- Apak, Kemalettin. (1952). Türkiye’de Devlet Sanayi ve Maadin İşletmeleri, Selüloz Basımevi, İzmit
- Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Fon Kodu: 30-1-0-0, Yer Bilgisi: 39-323-12
- Altun Ada, A. (2021). Sabit Sermaye Yatırımları ile Milli Gelir İlişkisi: Kamu ve Özel Kesim Ayrımında 1963-2018 Türkiye Uygulaması. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi , 10 (19) , 10-25
- Barro, R. J. (1991), “Economic Growth in a Cross Section of Countries,” Quarterly Journal of Economics, 106, 407-444.
- Bayraktutan, Y. ve Arslan, İ. (2008), “Türkiye’de Sabit Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Ko-Entegrasyon Analizi (1980-2006)”, KMU İİBF Dergisi, 14, 1-12.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Economics
Journal Section
Research Article
Authors
Rıdvan Karacan
0000-0002-4148-0069
Türkiye
Publication Date
October 16, 2022
Submission Date
June 17, 2022
Acceptance Date
August 30, 2022
Published in Issue
Year 1970 Volume: 23 Number: 4
APA
Doğangün Yasa, B., Yardımcı, M. E., & Karacan, R. (2022). Türkiye’de Sanayi Müdahaleciliğinin Etkinliği: Madencilik Sektöründe Sabit Sermaye Yatırımlarının Kliometrik Analizi (1936-1950). Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 23(4), 954-962. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1131888