Gelişmekte Olan Piyasaların Zayıf Formda Etkinliği: Koşullu Değişen Varyans Modellerle Haftanın Günü Etkisi Üzerine Ampirik Analiz

Etkin bir piyasada fiyatların rassal hareket ettiği, bilgilerin hisse senedi fiyatlarına hızlıca yansıdığı kabul edilmektedir. Bu nedenle hisse senetlerinin geçmiş fiyat hareketlerinden yararlanılarak borsa endeks getirisinden fazla kazanç elde edilemez. Fakat bazen farklı sonuçlarla karşılaşılmakta bu durum anomali olarak adlandırılmaktadır. Anomali, herhangi bir piyasanın etkinliğinin test edilmesinde kullanılmaktadır. Haftanın günleri anomalisinde, haftanın belirli gün veya günlerinde diğer günlere nazaran sürekli düşük veya yüksek getiri edinilmektedir. Bu çalışmada gelişmekte olan ülkelerin piyasalarının zayıf formda etkinliği incelenmek istenmiştir. Haftanın günlerine göre ortalama getirilerde ve volatilitelerde olası değişiklikleri tespit etmek için BIST100 Borsa Endeksi (Türkiye), BVSP Borsa Endeksi (Brezilya), MOEX Borsa Endeksi (Rusya), NIFTY50 Borsa Endeksi (Hindistan) ve SSEC Borsa Endeksinin (Çin) 14 Ocak 2002 ile 14 Nisan 2023 tarihleri arasındaki günlük kapanış verilerinden yararlanılmıştır. Önce, borsa endekslerinin günlük kapanış puanlarının logaritmik farklarıyla getiriler hesaplanmış, birim kök testleriyle verilerin durağanlık koşulunun sağlandığı görülmüştür. Daha sonra Autoregressive Conditional Heteroskedasticity (Otoregresif Koşullu Değişen Varyans) (ARCH) etkisinin varlığı tespit edildiğinden ARCH-GARCH modellerle tahminler yapılmış, kriterlere göre her bir borsa endeksine ait en uygun model seçilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, BVSP Borsa Endeksinin ortalama getirilerinde Pazartesi günü anomalisinin, SSEC Borsa Endeksinin ortalama getirilerinde ise Perşembe günü anomalisinin olduğuna ulaşılmıştır. BIST100 Endeksinde Pazartesi, Salı, Perşembe ve Cuma günlerinin volatilitede etkisinin olduğu; SSEC Borsa Endeksinde Pazartesi, Salı ve Perşembe günlerinin volatilitede etkisinin olduğu; MOEX ve NIFTY50 Borsa Endekslerinde ise Pazartesi ve Salı günlerinin volatilitede etkisinin olduğu; ayrıca BVSP Borsa Endeksi dışındaki tüm endekslerde olumsuz şokların volatilitede olumlu şoklara göre daha fazla etkili olduğu tespit edilmiştir.

It is accepted that prices move randomly in an efficient market, and information is reflected quickly on stock prices. For this reason, it is not possible to gain more from the stock market index by utilizing the past price movements of stocks. However, sometimes different results are encountered and this is called an anomaly. Anomaly is used to test the efficiency of any market. In the days of the week anomaly, low or high returns are obtained on certain days or days of the week compared to other days. In order to detect possible changes in average returns and volatility by days of the week, the BIST100 Stock Index (Turkey), BVSP Stock Market Index (Brazil), MOEX Stock Index (Russia), NIFTY50 Stock Index (India) and SSEC Stock Index (China) with January 14, 2002. Daily closing data between 14 April 2023 was used. First, the returns were calculated with the logarithmic differences of the daily closing scores of the stock market indices, and it was seen that the stationarity condition of the data was met with the unit root tests. Then, since the existence of the Autoregressive Conditional Heteroskedasticity (ARCH) effect was determined, estimations were made with ARCH-GARCH models, and the most suitable model for each stock market index was selected according to the criteria. In the light of the findings, it has been found that there is an anomaly in the average returns of the BVSP Stock Market Index on Monday, and an anomaly on Thursday in the average returns of the SSEC Stock Market Index. In BIST100 Index, Monday, Tuesday, Thursday and Friday have an effect on volatility; in the SSEC Stock Index, Monday, Tuesday and Thursday have an effect on volatility; on the other hand, in MOEX and NIFTY50 Stock Indices, Monday and Tuesday had an effect on volatility; in addition, it has been determined that negative shocks are more effective than positive shocks in volatility in all indices except the BVSP Stock Market Index.