Sosyal Adaletin Tesisinde Muhasebe Biliminin Rolü Üzerine Bir Değerlendirme

Mustafa Kısakürek; Mehmet Demir; Öznur Arslan

doi:10.37880/cumuiibf.1331997

EN TR

An Assessment on the Role of Accounting Science in Ensuring of Social Justice

Abstract

“Justice” is one of the most important issues that human beings focus on. The concept of justice has been studied in terms of both individual and social aspects throughout history and will be examined from now on. Income distribution has always been on the agenda throughout the history of humanity, but it has often been seen that justice cannot be established in this distribution. The disregard of the rights of the working class, which was formed by the industrial revolution in Europe, caused the social injustice in the society to become more evident and to be discussed loudly. All socio-economic problems involving the human factor can be solved by sharing reliable, accurate and transparent information. Accounting science can play an important role in the fair distribution of total gains and losses in society. Because one of the stages in the establishment of social justice is the determination of the total income that will be the subject of distribution, and the science of accounting plays an important role in this determination. Again, accounting science and knowledge have a key role in the growth of businesses and thus in increasing the national income to be distributed, with the financial consultancy and information mission offered to businesses. In this study, the role of accounting science and knowledge in the establishment of social justice is emphasized. It has been discussed in which aspects this branch of science supports the correct determination and increase of income. It has been emphasized that compliance with professional ethical rules is important both in determining the income correctly and in increasing the income that will be the subject of distribution. As a result of the study, it has been concluded that accounting science and knowledge play important and valuable roles, especially in terms of economic development, combating the informal economy, correct calculation of income/profit, public disclosure and transparency

Keywords

Sosyal Adaletin Tesisinde Muhasebe Biliminin Rolü Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

İnsanoğlunun üzerinde durduğu en önemli konuların başında “adalet” gelmektedir. Adalet kavramı, tarih boyunca hem bireysel hem de toplumsal yönüyle incelenmiş ve incelenecektir. İnsanlık tarihi boyunca gelir dağılımı da sürekli gündemde olmuş ama çoğu kez bu dağılımda adaletin tesis edilemediği görülmüştür. Avrupa’da sanayi devrimiyle oluşan işçi sınıfının haklarının hiçe sayılması, toplumdaki sosyal adaletsizliğin daha çok belirginleşmesine ve yüksek sesle tartışılmaya başlanmasına sebep olmuştur. İçinde insan faktörü bulunan sosyo-ekonomik tüm problemler güvenilir, doğru ve şeffaf bilgilerin paylaşılmasıyla çözümlenebilir. Toplam kazanç ve kayıpların toplumda adil olarak dağıtılmasında muhasebe bilimi önemli roller oynayabilir. Zira sosyal adaletin tesisindeki aşamalardan birisi dağıtıma konu olacak milli gelirin tespitidir ve muhasebe bilimi bu tespitte önemli görevler üstlenmektedir. Yine muhasebe bilimi ve bilgisi, işletmelere sunulan mali danışmanlık ve bilgilendirme misyonu ile işletmelerin büyümelerinde ve bu sayede dağıtılacak toplam gelirin artmasında da kilit role sahiptir. Bu çalışmada, muhasebe biliminin ve bilgisinin sosyal adaletin tesisinde oynadığı roller üzerinde durulmuştur. Bu bilim dalının hangi açılardan gelirin doğru tespitine ve artışına destek olduğu tartışılmıştır. Hem gelirin doğru olarak tespitinde hem de dağıtıma konu olacak gelirin artışında mesleki etik kurallarına uyumun önemli olduğu vurgulanmıştır. Yapılan çalışma sonucunda muhasebe biliminin ve bilgisinin özellikle ekonomik kalkınma, kayıtdışı ekonomi ile mücadele, gelirin/kârın doğru hesaplanması ve kamuyu aydınlatma ve şeffaflık açısından önemli ve değerli roller oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Sayın Editör, çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim.

Kaynakça

Acar, D. ve Tetik, N. (2000). Tekdüzen Hesap Planına Uygun Genel Muhasebe. Isparta: Tuğra Ofset.
Akkoç, F.ve Demir, S. (2011). Kayıt Dışı Ekonominin Türkiye’deki Düzeyi İle Muhasebe Meslek Mensuplarının, Vergi Denetmenlerinin ve İşletme Yöneticilerinin Kayıt Dışı Ekonomiyi Algılamaları: Aydın İli Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 26, ss.1-12.
Apaydın, H. Y. (2018).Adalet Nedir? Mahiyet ve Keyfiyet Bilimname XXXV. 1. ss. 459-476
Arıcı, D. N. ve Karğın, M. (2017). Muhasebe Bilgilerinin Kalitesini Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Literatür İncelemesi. Yönetim ve Ekonomi. 24(1), ss.215-232.
Aysan, M. (2005). Ekonomik Kalkınmada Muhasebe Denetiminin Rolü. Muhasebe ve Finansman Dergisi. (27). ss. 6-17.
Baldemir, E., Gökalp, M. F. ve Avcı, M.(2005). Türkiye’de Kayıtdışı Ekonominin MIMIC Model İle Tahminlenmesi. Süleymen Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi. 10( 2). ss. 231-243.
Başer, D., Kalaycı Kırlıoğlu H.İ. ve Kırlıoğlu, M. (2017). Sosyal Hizmet ve Bauman: Sosyal Adalet. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 10(2). ss. 1007-1020.
Boratav, K. (1997). 100 Soruda Gelir Dağılımı. İstanbul: Gerçek Yayınevi.

Can, A. V. (2010 a). Krizin Muhasebesi ve Muhasebenin Krizi. Mali Çözüm Dergisi. 97. ss. 21- 48.
Can, A. V. (2010b). Muhasebe Ekonomik Terörün Bir Aracı Olabilir Mi? Akademik Bakış Dergisi. 19. ss. 1-9.
Canbaloğlu, N. A. (2011). Finans Sektöründe Kamunun Aydınlatılması Ve Türkiye’deki Uygulaması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
Civelek, M.A. ve Durukan, B. (2001), Muhasebe Mesleğinin ve Muhasebecinin Türkiye’nin Kalkınmasındaki Rolü, V. Muhasebe Denetim Sempozyumu, 2-6 Mayıs, Antalya, İSMMMO Yayınları, No: 32.
Cüre, S. (2015). "Adalet" Kavramı Bağlamında İslam Dini'nin Sosyal Sorumluluk Muhasebe Temel Kavramına Bakışı. Akademik Bakış Dergisi.47.ss.98-107.
Çakır, M. (2017). Ali Fuad Başgil ve Sosyal Adalet Meselesi. Muhafazakâr Düşünce. 14(52).ss. 161-175.
Çoban R. (2017). Sosyal Adalet, Eşitlik ve Sosyal Hizmet. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi.6(4). ss.252 – 260.
Daştan, A. (2011). Muhasebe Meslek Mensuplarının Vergi Kayıp ve Kaçaklarının Önlenmesindeki Rolü: Doğu Karadeniz Bölgesine Yönelik Bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 25(2).ss. 181-204.
Daştan, A. (2017). Muhasebenin Toplumsal Gelişime Katkısı: Türkiye’nin Muhasebe Bilgisi İhtiyacı. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 31(5). ss. 1253-1275.
Demir, M. ve Onocak, D. (2021). Muhasebe Bilgisinin Çevresi ve Muhasebe Bilgi Kalitesini Artıran ve Azaltan Faktörler. Journal of Academic Value Studies, 7(3), ss. 210-230.
Demir, M. ve Onut, S. (2021). Bir Ekonomik Kalkınma Aktörü Olarak Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Mesleği. Türkiye Ekonomisi Üzerine Güncel Araştırmalar, Ankara: İKSAD Yayınevi.
Demir, M., Ülker, Y. ve Şenol, M. M. (2020). Muhasebe Temel Kavramları Açısından Muhasebe Uygulamalarının Değerlendirilmesi: Sivas İlinde Bir Araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), ss.1358-1372.
Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) (2001). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Gelir Dağılımının İyileştirilmesi ve Yoksullukla Mücadele Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Ankara: DPT Yayını,
Dızman, Ş ve Yanık, R. (2016). Türkiye’de Şeffaflık ve Hesap Verebilirliğin Kayıt Dışı Ekonomi ve Vergi Kaybı Açısından Ekonomik Kalkınmaya Etkilerinin Değerlendirilmesi, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, Cilt: 18 (Özel Sayı-1), ss 337-368.
Dibo, M. ve Aytaç, D. (2017). Çin'de Büyüme ve Kalkınma: Binyıl Kalkınma Hedefleri Kapsamında Bir Değerlendirme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 17(3).ss. 165-186.
Elgin, C.(2012). Vergiler ve Kayıtdışı Ekonomi: Bir Değerlendirme ve Türkiye Örneği. ODTÜ Gelişim Dergisi. ss. 237-258.
Erkan, H. (2004). Ekonomi Sosyolojisi. İzmir: Barış Yayınları.
Erdoğan, M. (2008). Adalet ve Eşitlik Muhafazakâr Düşünce Yıl: 4. Sayı: 15 s.9-22.
Erkızan, H. N. (2005). Yeni-Aristotelesçi Sosyal Adalet Kuramı Bir Yeni Liberalizm Eleştirisi. Hukuk Felsefi ve Sosyolojik Bakışlar Dergisi. ss.133-143.
Ertaş F.C. (2002). İşletmelerde Muhasebe Organizasyonu ve Muhasebe Mesleği, Seçkin Yayıncılık, Ankara
Fırat, H. (2001). Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Açısından Muhasebe Mesleğinin Misyonu ve Vizyonu. V. Türkiye Muhasebe Denetimi Sempozyumu. TÜRMOB Yayınları. 172. ss.77-102.
Gökpınar, M. (2008). Adalet Teorileri Perspektifinden 1982 Anayasamız. TBB Dergisi, Sayı 77 ss. 214-235.
Gücenme Gençoğlu, Ü. ve Ertan, Y. (2012). Muhasebe Kalitesini Etkileyen Faktörler ve Türkiye’deki Durum. Muhasebe ve Finansman Dergisi.1.ss. 1-24.
Güler, H. ve Toparlak, E. (2018). Türkiye’de Kayıtdışı Ekonominin Ölçümü ve Avrupa Birliği Ülkeleriyle Karşılaştırılması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 11(1). ss. 209-220.
Güler, H. ve Toparlak, E. (2018). Türkiye’de Kayıtdışı Ekonominin Ölçümü ve Avrupa Birliği Ülkeleriyle Karşılaştırılması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 11(1). ss. 209-220.
Hadduri, M. (2018). İslam’da Adalet Kavramı. Çeviren: Selahattin Ayaz, İstanbul: Yöneliş Yayınları.
Henry, T.F., Murtuza, A. and Weiss, R.E. (2015). Accounting as an Instrument of Social Justice. Open Journal of Social Sciences. 3. pp.66-81.
Kalmış H. ve Dalgın B. (2010). Muhasebe Bilgilerinin Karar Almada Kullanımının Önemi ve Çanakkale’de Faaliyet Gösteren Sanayi İşletmelerinde Bir Uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 46. ss.112-128.
Kandemir C. ve Kandemir Ş. (2012). Enron Olayı’nı Doğru Okumak-I: Bir Çözümleme Denemesi. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi. Eylül. ss.103-123.
Kandemir, C. (2014). Muhasebenin Ekonomi Politiği: Dış Dinamikler. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 1(1). ss. 38-74.
Kara, M. (2013). Kur’ân’da Adâlet Kavramı ve Güncel Değeri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 34. ss. 137‐172.
Kart, B. (2019). Sosyal Adaletsizlik, İnsan Hakları ve Mültecilik. Posseible Düşünme Dergisi. 16. ss. 19-32.
Kısakürek, M. M. ve Pekcan, A. (2005). Muhasebenin Ürettiği Bilgiye Farklı Açılardan Bakışlar. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 6(2). ss. 107-126.
Kısakürek, M. M. ve Alpan, N. (2010). Muhasebe Meslek Ortaklığının Sağlayacağı Yararların Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma: Sivas Örneği. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 6(2). ss. 85-101.
Kocaoğlu, M. (2014). Robert Nozick: Adalet Teorisi ve Temel Kavramları. İmaj Yayınevi, İstanbul.
Köroğlu Ç. ve Ersöz H. Ö. (2015). Muhasebe Meslek Mensuplarının Bakış Açılarından Kurumsal Sosyal Sorumluluk Muhasebe İlişkisi. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies. 1(3) . ss. 123-153.
Kuçuradi, I. (2011a). Adalet Kavramı. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
Kuçuradi, I. (2011b). Felsefe ve İnsan Hakları. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
Kuşpınar, B. (2017). Adalet Kavramı Konusunda Gazâlî, İbn Arâbî ve Mevlânâ’nın Görüşlerinin Analizi (Çev. A. Y. Ümütlü). Beytulhikme An International Journal Of Philosophy.7 (2). ss. 303-328.
Mutlu, A. (2007). “Sürdürülebilir Kalkınma ve Çevre Muhasebesi (I)”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, Sayı:33, Ocak, ss.178-187
Nalçın, K., Can, A. V. (2019). Muhasebe Biliminin Bir Aksiyomu Olarak Adalet Kavramı. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi. 12 (2), ss. 461-474.
Onocak, D. ve Demir, M. (2021). YMM’lerin Bakış Açılarıyla Muhasebe Bilgi Üretiminde Kalite Sorunu. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınevi.
Öğüt, A. (2003). Bilgi Çağında Yönetim. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Öz, Y. ve Yavuz, H. (2015). İşletme Yönetiminin Aldığı Kararlarda Muhasebe Bilgi Sisteminin Etkisi ve Önemi: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde Bir Araştırma. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 16( 1).ss. 227-246.
Özçelik, K. M. (2018). Kara Para Aklama İşlemleri ve Kara Para Aklama İşlemlerinin Önlenmesinde Muhasebecinin Rolü Muhasebe, Finans ve İktisat Araştırma Örnekleri. Ankara: Nobel Yayınları.
Özkan, M. (2020). Dünden Bugüne Belirsiz Dünyada Muhasebe. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi. (18).ss.134–178.
Özkol, A.E., Çelik, M. ve Gönen, S. (2005). Kurumsal Sosyal Sorumluluk Kavramı ve Muhasebenin Sosyal Sorumluluğu. Muhasebe ve Finansman Dergisi (MUFAD). (27).ss. 134-145.
Poroy Arsoy, A., (2008). Kurumsal Şeffaflık ve Muhasebe Standartları, Afyon Kocatepe Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dergisi, C.X, S II.
Pulat, M. (2017). Çağımızdaki Sosyal Adaletsizliğin Tarihsel Boyutu (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). T.C. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
Savcı, M. ve Balioğlu, İ. (2021). Muhasebe Bilgi Sisteminde Veri Kalitesinin Denetim Kanıtlarının Güvenilirliğine Etkisinin Değerlendirilmesi. Journal of Emerging Economies and Policy.6(1). ss. 52-63.
Senn, J. A. (1995). Information Tecnology In Business. New York: Prentice Hall.
Sürmen, Y. (2016).Muhasebe-I. Trabzon: Celepler Matbaacılık.
Şahin, N. K. ve Altunöz, U. (2020). Muhasebe Biliminin Toplumsal Gelişime Katkısı Bağlamında Türkiye’nin Kayıt Dışılık Sorunu ve Ekonomik Büyüme İle İlişkisi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 24. 649-676.
Tarhan, B. (2020). John Rawls ve Robert Nozick’in Adalet Teorilerinde Hak Ediş: Çılgın Dünya Filmi Aracılığıyla Bölüşüm Problemine Bir Bakış. Sinefilozofi Dergisi. Özel Sayı. 63-77.
Taş, Y. (2012). Toplumsal Sınıfların Değişim Sürecinde, Sendikalar ve Sendikaların Geleceği. Hak-İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 1(1). ss. 60-80.
Tektüfekçi, F. (2017) E-Dönüşüm Sürecinde E-Muhasebe Uygulamaları: Türkiye Örneği, Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, C: XII Sayı: I
Tepe, H. (2019). Adalet, Sosyal Adaletsizlik ve İnsan Hakları: Adalet ve İnsan Hakları İlişkisi Üzerine. İzmir Barosu Dergisi. ss. 491-509.
Turan, R. (2020). İbn Sînâ Düşüncesinde Bir Erdem Olarak Adalet ve Sosyal Yansımaları. Humanitas. 8(16).ss. 394-413.
Türk Dil Kurumu Sözlüğü (TDK). https://sozluk.gov.tr/, Erişim Tarihi: 04.09.2022
Uçak, Ö. N. (2010). Bilgi: Çok Yüzlü Bir Kavram. Türk Kütüphaneciliği Yayınları. 4. ss. 705-722.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer) , Finans

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Kısakürek
0000-0003-2351-4314
Türkiye

Mehmet Demir
0000-0003-1796-7974
Türkiye

Öznur Arslan ^*
0000-0001-5973-9107
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

26 Ocak 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2024

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

29 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 25 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1331997

IZ

https://izlik.org/JA26TZ35ZG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kısakürek, M., Demir, M., & Arslan, Ö. (2024). Sosyal Adaletin Tesisinde Muhasebe Biliminin Rolü Üzerine Bir Değerlendirme. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 39-50. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1331997

Cited By

Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği’nin Muhasebe Meslek Mensuplarında Geçerlik, Güvenirlik ve Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi: Sivas İlinde Bir Araştırma

Turkish Research Journal of Academic Social Science

https://doi.org/10.59372/turajas.1699626