Türki Cumhuriyetlerin Banka Finansal Performanslarının Analizi

Özlem Karadağ Ak; Adalet Hazar; Şenol Babuşcu

doi:10.37880/cumuiibf.1333712

TR EN

Türki Cumhuriyetlerin Banka Finansal Performanslarının Analizi

Öz

Çalışmanın amacı, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Türkiye’nin de yer aldığı toplam altı Türki Cumhuriyetin bankacılık sisteminin geçmiş ve günümüzdeki finansal performanslarını Çok Kriterli Karar Verme tekniklerinden biri olan COPRAS yöntemi ile karşılaştırmaktır. Çalışmada 2016-2021 dönemleri için söz konusu ülkelerin bankacılık sisteminde yer alan toplam 48 ticari banka ele alınmıştır. Analize her ne kadar altı ülke ile başlansa da Türkmenistan ve Özbekistan’a ait banka verilerinde eksiklik olduğundan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’deki bankalarla çalışmaya devam edilmiştir. Çalışmada literatür çerçevesinde sermaye yapısı (Öz kaynakların toplam aktiflere oranı ile sermaye yeterlilik rasyosu), kârlılık (Net kârın toplam aktiflere oranı ile öz kaynaklara oranı), gelir-gider yapısı (Faiz gelirlerinin faiz giderlerine oranı ile maliyet-gelir oranı) ve likidite yapısını (Likit aktiflerin kısa vadeli yükümlülüklere oranı ile toplam aktiflere oranı) yansıtan 8 finansal orana yer verilmiş olup, ağırlıkları eşit olarak ele alınmıştır. Kullanılan finansal veriler hem kamu hem de özel bankalar için ayrıntılı bilanço ve gelir tablosu bilgilerinin yer aldığı Bankfocus veri tabanından ve yazarların hesaplamalarıyla oluşturulmuştur. İncelenen ülke bankalarının söz konusu dönemde en iyi ve en kötü finansal performans gösterdiği dönemler tespit edilerek sonuçlar analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre tüm yıllar için “CJSC CITIBANK KAZAKHSTAN” bankasının ilk ikide, 2016 yılı hariç diğer 5 yılda ise “CITIBANK-TR” ile “OJSCB BANK OF BAKU” bankalarının ilk beşte yer aldığı görülmüştür. Alan araştırması yapıldığında konuyla ilgili az sayıda çalışmaya rastlanmış olup, bu konuda literatüre katkı sağlanacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Analysis of Bank Financial Performance of Turkic Republics

Abstract

The aim of the study is to compare the past and present financial performances of the banking systems of six Turkic Republics, including Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, Uzbekistan, Turkmenistan, Uzbekistan and Turkey, using the COPRAS method, one of the Multi-Criteria Decision Making techniques. In the study, a total of 48 commercial banks in the banking system of these countries for the period 2016-2021 are considered. Although the analysis started with six countries, the study continued with banks in Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan and Turkey due to the lack of bank data for Turkmenistan and Uzbekistan. In the study, 8 financial ratios reflecting profitability (Net Profit/Total Assets and Net Profit/Equity), liquidity (Liquid Assets/Short-Term Liabilities and Liquid Assets/Total Assets), capital structure (Equity/Total Assets and Capital Adequacy Ratio) and income-expense structure (Interest Income/Interest Expense and Cost-Expense Ratio) are included in the framework of the literature and their weights are treated equally. The financial data used are derived from the Bankfocus database, which contains detailed balance sheet and income statement information for both public and private banks, and the authors' calculations. The best and worst financial performance periods of the banks of the country in question are identified and the results are analysed. According to the results of the analysis, it is seen that "CJSC CITIBANK KAZAKHSTAN" bank is in the top two for all years, and "CITIBANK-TR" and "OJSCB BANK OF BAKU" banks are in the top five in the other 5 years except 2016. When the field research was conducted, few studies on the subject were found and it is thought that this study will contribute to the literature on this subject.

Keywords

Kaynakça

Akhmetov, T. B., Ussenbayev, N. B., & Mustapayeva, N. M. (2018). Managing Credit Risks and It’s Analysis in the Second Tier Financial Institutions in Kazakhstan (On the Example of Atf Bank). Central Asian Economic Review, (3), 71-80.
Akkaya, M., & Azimli, T. (2018). Azerbaycan Bankacılık Sektöründe Likidite Riski Yönetimi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (20), 217-232.
Aktaş, H., & Kargın, M. (2007). Türk Bankacılık Sektöründeki Yabancı ve Ulusal Bankaların Finansal Oranlar Açısından Karşılaştırılması. Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., 14 (2), 31-45.
Almazari, A. A. (2013). Capital adequacy, cost income ratio and the performance of Saudi banks. International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences, 3(4), 284-293.
Anvarova, M., & Isakov, O. (2022). Impact of government ownership on banks' profitability: Empirical evidence from commercial banks in Uzbekistan. Journal of Economics and Financial Analysis, 6(1), 37-53.
Assangaziyev, K., & Rana, F. (2021). Determinants of Bank Profitability in Kazakhstan. American University in Dubai, Econ 302-A.
Atabaeva, G., Tashbaeva, F., Atabaev, N., & Keles, I. (2022). The liquidity ratios and profitability of the Kyrgyz banking system. Journal of Sustainable Business, Economics and Finance, 1(1), 1-22.
Ayçin, E. (2019). Çok Kriterli Karar Verme Bilgisayar Uygulamalı Çözümler, Nobel Akademik Yayıncılık, 1. Basım, Ankara. Aytekin, S., & Sakarya, Ş. (2013). BIST‘de İşlem Gören Gıda İşletmelerinin TOPSIS Yöntemi ile Finansal Performanslarının Değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 21, 30-47.

Baibulekova, L. A., Lukhmanova, G. K., & Shiganbayeva, N. B. (2020). Assessment of Problem Credits’real Level in the Banking Sector of Kazakhstan. Of Social and Human Sciences, 85.
Chang, C.P. (2006). Managing Business Attributes and Performance for Commercial Banks. The Journal of American Academy of Business, 9 (1), 104-109.
Cheng, H., Lu, Y. C., & Mukashev, U. (2013). Productivity of the banking sector: A case study in Kyrgyz Republic. In Third International Conference on Innovative Computing Technology, 173-180.
Chin, L., Saydaliev, H. B., & Kadyrov, S. (2022). The Asymmetric Effect of Oil Price Fluctuation on Non-performing Loans in Kazakhstan: Evidence from the Ricardian Curse of the Resource Boom. Journal of East-West Business, 1-24.
Çalışkan, E. ve Eren, T. (2016). Bankaların Performanslarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Ordu Üniv. Bil. Tek. Dergisi, 6(2), 85-107.
Dao, B. T. T., & Nguyen, K. A. (2020). Bank capital adequacy ratio and bank performance in Vietnam: A simultaneous equations framework. The Journal of Asian Finance, Economics and Business (JAFEB), 7(6), 39-46.
Dauylbaev, K., Kaliyeva, G., Tasmaganbetov, T., Esszhanova, Z., & Masabaeva, A. (2020). The Impact of the Activities of Non-Residents Banks on the National Economy. Қазақстан Республикасы, 114.
Delice, G., & Karadaş, H. A. (2022). Structure and stability of the Kazakhstan banking system. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(42), 387-414.
Demireli, E. (2010). Topsis Çok Kriterli Karar Verme Sistemi: Türkiye’deki Kamu Bankaları Üzerine Bir Uygulama. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi. Journal of Entrepreneurship and Development, 39-51.
Demirkol, Ö. F., & İkvan, A. (2019). Finansal Oran Analizlerinin Aras Yöntemi Kapsamında Değerlendirilmesi: Bist Toptan ve Perakende Ticaret, Otel ve Lokanta Sektöründe Uygulama. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 5(17), 145-157.
Doğan, M. (2013). Katılım ve Geleneksel Bankaların Finansal Performanslarının Karşılaştırılması. Türkiye Örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 58, 175-188. Ekinci, R., & Poyraz, G. (2019). The effect of credit risk on financial performance of deposit banks in Turkey. Procedia Computer Science, 158, 979-987.
Faqerov, S. (2018). Macroeconomic and Bank Specific Determinants of Non-Performing Loans in Tajikistan Banking Sector (Doctoral dissertation).
Gulaliyev, M. G., Rahimov, E. N., Kashiyeva, F. S., Huseynova, A. T., Alijanova, S. M., & Hakimova, Y. A. (2021). The economic efficiency of traditional and Islamic banking (a comparative analysis of the Turkish, Azerbaijani, and Iranian banking sectors). Comparative Economic Research. Central and Eastern Europe, 24(1), 141-157.
Gurbanzada, E. (2021). Financial performance evaluation and bankruptcy prediction. Economic and Social Development: Book of Proceedings, 993-1000.
Günay, B., & Ayyıldız, H. (2016). Firmaların Pazarlama Faaliyet Performans Düzeylerinin Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile Karşılaştırmalı Analizi. International Journal of Economic and Administrative Studies, 18, 113-136.
Hamzaoğlu, H., Çora, H., & Mikail, E. H. (2022). Institutional Development and Cooperation Mechanisms of the Organization of Turkic States. China-USA Business Review, 21(2), 62-69.
Hazar, A., Babuşcu, Ş., Tekindal, M. A., & Köksal M. O. (2017). Bankacılık Sektöründe Sermaye Yeterliliği Rasyosunu Belirleyen Risklerin Analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 20, 135- 150.
Hosiyatovich, J. N., Kadirovich, R. N., & Ikromovich, I. F. (2023). Organization of turkic states: interoperation and accounting system. British Journal of Global Ecology and Sustainable Development, 13, 116-129.
Jha, S., & Hui, X. (2012). A comparison of financial performance of commercial banks: A case study of Nepal. African Journal of Business Management, 6(25), 7601- 7611.
Kandemir, T., & Karataş, H. (2016). Ticari Bankaların Finansal Performanslarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile İncelenmesi: Borsa İstanbul’da İşlem Gören Bankalar Üzerine Bir Uygulama (2004-2014). İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 1766-1776.
Karadağ Ak, Ö., Babuşçu, Ş., & Hazar, A. (2021). BIST Banka Endeksinde Yer Alan Mevduat Bankalarının Finansal Performanslarının Copras Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Journal of the Institute of Social Sciences Cankiri Karatekin University/Cankiri Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1).
Kuandyk, D., Gulbakhyt, K., Tuktibay, T., Esszhanova, Z., & Masabaeva, A. (2020). The Impact of the Activities of Non-Residents Banks on the Natıonal Economy. Научный Журнал «Доклады Нан Рк», (2), 114-124.
Makhdut, U. Y. (2021). Development and Effıciency of Banking Sector: Evidence From Azerbaijan. Journal of Baku Engineering University, 5(1), 49-57.
Mukhtarov, S., Yüksel, S., & Mammadov, E. (2018). Factors that increase credit risk of Azerbaijani banks. Journal of international studies, 11(2), 63-75.
Mulliner, E., Smallbone, K., & Maliene, V. (2013). An Assessment of Sustainable Housing Affordability Using A Multiple Criteria Decision Making Method. Omega, 41, 270-279.
Mustofaev, M. (2022). The organization of Turkic States: a new approach to global and regional challenges. PERCEPTIONS: Journal of International Affairs, 27(1), 105-120.
Ömürbek, V., Aksoy, E., & Akçakanat, Ö. (2017). Bankaların Sürdürülebilirlik Performanslarının Aras, Moosra ve Copras Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 8(19), 14-32.
Podvezko, V. (2011). The Comparative Analysis of MCDA Methods SAW and COPRAS. Inzinerine Ekonomika-Engineering Economics, 22(2), 134-146.
Poudel, R. P. S. (2012). The Impact of Credit Risk Management on Financial Performance of Commercial Banks in Nepal. International Journal of Arts and Commerce, 1(5), 9-15.
Ruziyeva, E., & Shcherbakova, S. (2022). Assessment of Factors Affectıng Interest Income of Banks in Kazakhstan. Казахстан-Спектр, 102(2).
Saldanlı, A., & Sırma, İ. (2014). Topsis Yönteminin Finansal Performans Göstergesi Olarak Kullanılabilirliği. Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 11(41), 185-202.
Sarıçalı, G., & Kundakcı, N. (2016). AHP ve Copras Yöntemleri ile Otel Alternatiflerinin Değerlendirilmesi. International Review of Economics and Management, 4(1), 45-66.
Sarıtaş, H., Uyar, K., S., G., & Gökçe, A. (2016). Banka Karlılığı ile Finansal Oranlar ve Makroekonomik Değişkenler Arasındaki İlişkilerin Sistem Dinamik Panel Veri Modeli ile Analizi: Türkiye Araştırması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İİBF Dergisi, 11(1), 87- 108.
Sebayang, P. (2020). The impact of the capital adequacy ratio, non-performing loan against to return on equity (Case study private bank in Indonesia). In SHS Web of Conferences. 76, 01035. EDP Sciences.
Şişman, B., & Doğan, M. (2016). Türk Bankalarının Finansal Performanslarının Bulanık AHP ve Bulanık Moora Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., 23(2), 353-371.
Takan, M. (2001). Bankacılık Teori, Uygulama ve Yönetim (1. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Tezergil, S.A. (2016). Vikor Yöntemi ile Türk Bankacılık Sektörünün Performans Analizi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 38(1), 357-373.
Topak, M.S., & Çanakçıoğlu, M. (2019). Banka Performansının Entropi ve Copras Yöntemi ile Değerlendirilmesi: Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Araştırma. İSMMMO- Mali Çözüm Dergisi, 29(154), 107- 132.
Tran, T. T., Nguyen, Y. T., & Long, T. (2019). The Determinants of Liquidity Risk of Commercial Banks in Vietnam. Banks and Bank Systems, 14(1), 94.
Uslu, A. (2019). Türkiye’deki Yabancı Sermayeli Bankaların CAMELS Analizi ile Performanslarının Ölçümü. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 82, 199-220. Uygurtürk, H., & Soylu, N. (2016). Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıklarının Likidite ve Karlılık Performanslarının COPRAS Yöntemi ile Analizi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 637-650.
Veliyeva, Y. F. (2021). Prospects for the Development of the Banking Sector of Azerbaijan. Финансы: теория и практика, 25(1), 120-129.
Yadav, R. (2016). Financial Sector Reforms and Commercial Banks Performance in Kyrgyzstan: 1991–2015. Management, 5(28), 1-13.
Yamaltdinova, A. (2017). Kırgızistan Bankalarının Finansal Performanslarının Topsis Yöntemiyle Değerlendirilmesi. International Review of Economics and Management, 5(2), 68-87.
Yurttadur, M., & Demirbaş, H. (2017). Türkiye‘de Bulunan Katılım Bankaları ve Özel Sermayeli Mevduat Bankalarının Finansal Performanslarının Karşılaştırılması. İGÜ Sos. Bil. Dergisi , 4(2), 89- 117.
Zavadskas, E. K., Kaklauskas, A., Peldschus, F., & Turskis, Z. (2007). Multi-Attribute Assessment of Road Design Solutions by Using the Copras Method. The Baltic Journal of Road and Bridge Engineering, 2(4), 195– 203.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özlem Karadağ Ak ^*
0000-0002-3761-081X
Türkiye

Adalet Hazar
0000-0002-1483-8360
Türkiye

Şenol Babuşcu
0000-0003-2870-6358
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

26 Ocak 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2024

Gönderilme Tarihi

27 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

14 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 25 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1333712

IZ

https://izlik.org/JA92EG63DX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karadağ Ak, Ö., Hazar, A., & Babuşcu, Ş. (2024). Türki Cumhuriyetlerin Banka Finansal Performanslarının Analizi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 51-68. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1333712

Cited By

Comparison of Turkish and Kazakh Banks Using Multi-Criteria Decision-Making Methods and Analysis with Artificial Neural Networks

Bilig

https://doi.org/10.12995/bilig.8402