INVESTIGATING THE VALIDITY OF THE PURCHASING POWER PARITY HYPOTHESIS: THE CASE OF TÜRKİYE

İdris Yağmur

doi:10.37880/cumuiibf.1749539

TR EN

Satınalma Gücü Paritesi Hipotezinin Geçerliliğinin Araştırılması: Türkiye Örneği

Öz

Bu çalışma, Şubat 2001-Temmuz 2024 dönemine ait aylık veriler ile Türkiye için Satınalma Gücü Paritesi (SGP) hipotezinin geçerliliğini test etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, geleneksel bir birim kök testlerinden Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) testi ve çoklu doğrusal olmayan yapısal kırılmaları dikkate alabilen Kesirli Frekanslı Fourier ADF (FFFADF) testi uygulanmıştır. Analizde, TÜFE ve Yİ-ÜFE bazlı Reel Efektif Döviz Kurları (REERs) ile gelişmekte olan ve gelişmiş ülkeler bazında TÜFE ile hesaplanan REER değişkenleri ayrı ayrı incelenmiştir. ADF birim kök testleri, ilgili dönemde Türkiye’de SGP hipotezinin geçerliliği hakkında tutarlı sonuçlar sağlamamaktadır. ADF testi yapısal kırılmaları göz ardı ettiği için, SGP hipotezinin geçerliliğini daha güçlü kanıtlarla test etmek üzere daha gelişmiş bir teknik olan FFFADF birim kök testi kullanılmıştır. FFFADF birim kök testi sonuçları, SGP hipotezinin ilgili dönemde Türkiye’de yalnızca TÜFE bazlı ve TÜFE gelişmiş ülkeler bazlı REER tanımları için geçerli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgu, SGP’nin uygulanabilirliğinin kullanılan fiyat endeksine ve ticaret ortağı grubuna göre son derece koşullu olduğunu göstermektedir. Türkiye ekonomisi için bu somut ve en önemli etki, reel efektif döviz kurunun uzun dönemde istikrar sağlayıcı özelliğinin Enflasyon Hedeflemesi Rejiminin etkinliğini desteklemesi ve bu sayede Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadelede diğer politika araçlarına odaklanmasına olanak tanımasıdır.

Anahtar Kelimeler

INVESTIGATING THE VALIDITY OF THE PURCHASING POWER PARITY HYPOTHESIS: THE CASE OF TÜRKİYE

Abstract

This study aims to test the validity of the Purchasing Power Parity (PPP) hypothesis for Türkiye using monthly data for the period February 2001-July 2024. To this end, the Augmented Dickey-Fuller (ADF) test, a conventional unit root test, and the Fractional Frequency Fourier ADF (FFFADF) test, which can take into account multiple nonlinear structural breaks, are applied. In the analysis, CPI- and D-PPI-based Real Effective Exchange Rates (REERs) as well as CPI-adjusted REER variables for developing and developed countries are analyzed separately. The ADF unit root tests do not provide consistent results on the validity of the PPP hypothesis in Türkiye in the relevant period. Since the ADF test ignores structural breaks, the FFFADF unit root test, which is a more advanced technique, is used to test the validity of the PPP hypothesis with stronger evidence. The FFFADF unit root test results reveal that the PPP hypothesis is valid only for the CPI-based and CPI developed countries-based REER definitions in Türkiye during the analyzed period. This finding implies that the applicability of PPP is highly conditional on the price index and trading partner group used. This concrete and most important impact for the Turkish economy is that the long-run stabilizing feature of the REER supports the effectiveness of the Inflation Targeting Regime, allowing the Central Bank to focus on other policy instruments in the fight against inflation.

Keywords

Kaynakça

Aixalá, J., Fabro, G., & Gadea, M. D. (2020). Exchange Rates and Prices in Spain during the Gold Standard (1868-1914). A Test of Purchasing Power Parity. Applied Economics Letters, 27(12), 1028-1032. https://doi.org/10.1080/13504851.2019.1659484
Akçay, A. Ö., & Erataş, F. (2015). Satın Alma Gücü Paritesi Teorisinin Geçerliliği: G7 Örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 81-100. https://doi.org/10.17336/igusbd.72757
Anoruo, E., Braha, H., & Ahmad, Y. (2002). Purchasing Power Parity: Evidence from Developing Countries. International Advances in Economic Research, 8(2), 85-96. https://doi.org/10.1007/BF02295339
Aydın, E. K., & Zeren, F. (2023). OECD Ülkelerinde Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezinin Analiz Edilmesi: RALS Fourier KPSS Durağanlık Testi. Ekonomi, Sürdürülebilir Kalkınma ve İşletme Alanında Akademik Çalışmalar, Gazi Kitabevi: Ankara.
Aydın, M. (2019). Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezi Geçerliliğinin Fourier Birim Kök Testleri ile İncelenmesi: Türkiye Örneği. EKOIST: Journal of Econometrics and Statistics, 30, 35-48.
Bahramian, P., & Saliminezhad, A. (2021). Revisiting Purchasing Power Parity in the ASEAN-5 Countries: Evidence from the Fourier Quantile Unit Root Test. Applied Economics Letters, 28(13), 1104-1109. https://doi.org/10.1080/13504851.2020.1803473
Bozoklu, Ş., Yılancı, V., & Görüş, M. Ş. (2020). Persistence in Per Capita Energy Consumption: A Fractional Integration Approach with a Fourier Function. Energy Economics, 91, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2020.104926
Cassel, G. (1918). Abnormal Deviations in International Exchanges. The Economic Journal, 28(112), 413-415. https://doi.org/10.2307/2223329

CBRT (2024). Central Bank of the Republic of Türkiye, Electronic Data Distribution System. http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Doviz+Kurlari/Reel+Efektif+Doviz+Kuruu/Uyguama+Degisiklikleri.
Ceylan, R., & Ulucan, H. (2014). Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezi (SAGP)’nin OECD Ülkeleri İçin Test Edilmesi. Sosyoekonomi, 22(22), 193-210. https://doi.org/10.17233/se.58967
Choji, N. M., & Sek, S. K. (2023). Purchasing Power Parity Theory: A Cross-Sectional Dependence Panel Data Analysis of Sixteen Developed Countries. Journal of Computational Innovation and Analytics (JCIA), 2(1), 89-106. https://doi.org/10.32890/jcia2023.2.1.5
Coşkun, N. (2020). Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezi: Kırılgan Beşli Örneği. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 5(1), 41-55. https://doi.org/10.25229/beta.678866
Çağlayan, E., & Saçaklı, İ. (2006). Satın Alma Gücü Paritesinin Geçerliliğinin Sıfır Frekansta Spektrum Tahmincisine Dayanan Birim Kök Testleri ile İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 121-137.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431. https://doi.org/10.2307/2286348
Drissi, R., & Boukhatem, J. (2020). A Nonlinear Adjustment in Real Exchange Rates under Transaction Costs Hypothesis in Developed and Emerging Countries. Quantitative Finance and Economics, 4(2), 220-235. https://doi.org/10.3934/QFE.2020010
Doğanlar, M., Mike, F., & Kızılkaya, O. (2021). Testing the Validity of Purchasing Power Parity in Alternative Markets: Evidence from the Fourier Quantile Unit Root Test. Borsa Istanbul Review, 21(4), 375-383. https://doi.org/10.1016/j.bir.2020.12.004
Dornbusch, R. (1985). Purchasing Power Parity. NBER Working Paper 1591, National Bureau of Economic Research, Inc.
Enders, W. (1995). Applied Econometric Time Series. John Wiles and Sons: Canada.
Enders, W., & Lee, W. (2012). The Flexible Fourier Form and Dickey-Fuller Type Unit Root Tests. Economics Letters, 117(1), 196-199. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2012.04.081
Ergün-Tatar, H. (2021). Seçilmiş Entegrasyon Örgütlerinde Satın Alma Gücü Paritesi Teorisinin Geçerliliğinin Fourier Fonksiyonu Kullanarak Fraksiyonel Birim Kökleriyle Test Edilmesi. Sosyoekonomi, 29(49), 373-388. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2021.03.19
Gövdeli̇, T., & Sumer, S. (2021). Testing the Purchasing Power Parity Hypothesis for BRICS: Evidence from the Fourier Unit Root and Cointegration Test. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(3), 1394-1406. https://doi.org/10.30798/makuiibf.822369
Hacıimamoğlu, T. (2021). Satın Alma Gücü Paritesi Geçerliliğinin Fourier Birim Kök Testi ile İncelenmesi: N-11 Ülkeleri Örneği. Business and Economics Research Journal, 12(4), 799-811. https://doi.org/10.20409/berj.2021.353
Han, A. (2022). Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezinin Sınanması: Doğrusal Olmayan Birim Kök Testlerinden Kanıtlar. International Journal of Educational and Social Sciences, 1(1), 82-102. https://doi.org/10.5281/zenodo.7404907
Kar, A., & Pazarcı, Ş. (2023). Satın Alma Gücü Paritesinin İncelenmesi: ADF Tipi Testlerden Kapsamlı Kanıtlar. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(3), 2931-2946. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1211569
Karademi̇r, F., & Evci̇, S. (2022). MIST Ülkelerinde Satın Alma Gücü Paritesi Geçerli mi? İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 7(19), 421-433. https://doi.org/10.25204/iktisad.1144238
Karaoğlu, Ö. (2022). Satın Alma Gücü Paritesi Teorisinin Geçerliliği: Seçilmiş OECD Ülkeleri İçin Bir Uygulama. International Journal of Applied Economic and Finance Studies, 7(1), 86-104.
Kardaşlar, A. (2023). Satınalma Gücü Paritesi Teorisinin Kırılgan Ekonomiler İçin İncelenmesi: Fourier Durağanlık ve Eşbütünleşme Analizleri. Pearson Journal, 8(25), 733-747. https://doi.org/10.5281/zenodo.10050720
Kasem, J., & Al-Gasaymeh, A. (2022). A Cointegration Analysis for the Validity of Purchasing Power Parity: Evidence from Middle East Countries. International Journal of Technology, Innovation and Management (IJTIM), 2(1), 54-67. https://doi.org/10.54489/ijtim.v2i1.60
Kızılkaya, O., & Mike, F. (2021). Satınalma Gücü Paritesinin OECD Ülkeleri İçin Test Edilmesi: Fourier Kantil Birim Kök Testinden Bulgular. İzmir İktisat Dergisi, 36(1), 97-107. https://doi.org/10.24988/ije.202136107
Koch, L., & Chaudhary, M. A. (2001). February 2001 Crisis in Turkey: Causes and Consequences. The Pakistan Development Review, 40(4), 4 Part-II, 467-486.
Koçak, İ., & Özbek, S. (2020). Satın Alma Gücü Paritesinin Geçerliliği: Durağanlık ve Birim Kök Testlerinden Yeni Kanıtlar. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 22-31. https://doi.org/10.30711/utead.704902
Konat, G., Taş, Ş., & Bayat, T. (2022). Döviz Piyasası Baskı Endeksi ve Dolarizasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(2), 575-584. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1065378
Krugman, P. R., & Obstfeld, M. (2003). International Economics: Theory and Policy (6. ed). Addison Wesley.
Lee, J., & Strazicich, M. C. (2003). Minimum Lagrange Multiplier Unit Root Test with Two Structural Breaks. The Review of Economics and Statistics, 85(4), 1082-1089. https://doi.org/10.1162/003465303772815961
Lee, K.-C. (2014). Is Per Capita Real GDP Stationary in China? Sequential Panel Selection Method. Economic Modelling, 37, 507-517. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2013.11.040
Mussa, M. L. (1990). Exchange Rates in Theory and in Reality. Essays in international finance, International Finance Section, Departement of Economics, Princeton University, Princeton, New Jersey.
Nazlıoğlu, Ş., Altuntaş, M., & Kılıç, E. (2022). PPP in Emerging Markets: Evidence from Fourier Non-Linear Quantile Unit Root Analysis. Applied Economics Letters, 29(8), 731-737. https://doi.org/10.1080/13504851.2021.1884834
Nazlıoğlu, Ş., Altuntaş, M., Kılıç, E., & Küçükkaplan, İ. (2021). Purchasing Power Parity in GIIPS Countries: Evidence from Unit Root tests with Breaks and Non-Linearity. Applied Economic Analysis, 30(90), 176-195. https://doi.org/10.1108/AEA-10-2020-0146
Obstfeld, M., & Rogoff, K. (1996). Foundations of International Macroeconomics. MIT Press.
Olaniran, S. F., & Ismail, M. T. (2023). Testing Absolute Purchasing Power Parity in West Africa Using Fractional Cointegration Panel Approach. Scientific African, 20(1). https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2023.e01615
Omay, T. (2015). Fractional Frequency Flexible Fourier Form to Approximate Smooth Breaks in Unit Root Testing. Economics Letters, 134, 123-126. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2015.07.010
Omay, T., Shahbaz, M., & Hasanov, M. (2020). Testing PPP Hypothesis under Temporary Structural Breaks and Asymmetric Dynamic Adjustments. Applied Economics, 52(32), 3479-3497. https://doi.org/10.1080/00036846.2020.1713293
Özbek, S. (2020). Türkiye’de Reel Döviz Kuru Durağan Mı? Geleneksel ve Yapısal Kırılmalı Durağanlık Testlerinden Kanıtlar. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(7), 155-164.
Perron, P. (1989). The Great Crash, the Oil Price Shock, and the Unit Root Hypothesis. Econometrica, 57(6), 1361-1401. https://doi.org/10.2307/1913712
Ramsaran, R. F. (1998). An Introduction to International Money and Finance. Palgrave Macmillan UK. https://doi.org/10.1007/978-1-349-26356-1
Rogoff, K. (1996). The Purchasing Power Parity Puzzle. Journal of Economic Literature, 34(2), 647-668.
Sarno, L., & Taylor, M. P. (2002). The Economics of Exchange Rates. Cambridge University Press: New York.
Şener, S., Yılancı, V., & Canpolat, E. (2015). Satın Alma Gücü Paritesi ve Varyasyonlarının Türkiye İçin Sınanması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(25), 53-63. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2015.11.25.526
Taylor, A. M. (2001). Potential Pitfalls for the Purchasing-Power-Parity Puzzle? Sampling and Specification Biases in Mean-Reversion Tests of the Law of One Price. Econometrica, 69(2), 473-498. https://doi.org/10.1111/1468-0262.00199
Taylor, A. M., & Taylor, M. P. (2004). The Purchasing Power Parity Debate. Journal of Economic Perspectives, 18(4), 135-158. https://doi.org/10.1257/0895330042632744
Taylor, M. P. (2006). Real Exchange Rates and Purchasing Power Parity: Mean-Reversion in Economic Thought. Applied Financial Economics, 16(1-2), 1-17. https://doi.org/10.1080/09603100500390067
Taylor, M. P., & Sarno, L. (1998). The Behavior of Real Exchanges during the Post-Bretton Woods Period. Journal of International Economics, 46(2), 281-312. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(97)00054-8
Tolgay, S. B., & Kula, F. (2020). Satın Alma Gücü Paritesinin Geleneksel Olmayan Para Politikaları Altında Geçerliliği: Türkiye Üzerine Bir Uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 55, 1-20. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.556202
Turgut, E., & Uçan, O. (2024). Satınalma Gücü Paritesinin Geçerliliği: E-7 Ülkeleri Örneği (1992-2022). Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 343-356. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1384605
Uğur, B. (2021). Reel Efektif Kurun Durağanlığı: BRIC ve Türkiye. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 23(41), 225-237.
Uğur, M. S., & Alper, A. E. (2023). Revisiting Purchasing Power Parity in OECD Countries: New Evidence from Nonlinear Unit Root Test with Structural Breaks. Sosyoekonomi, 31(57), 25-45. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.03.02
Yardımcı, M. C. (2024). Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezinin Türkiye İçin Geçerliliğinin Araştırılması: Lineer Olmayan Birim Kök Testi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8(1), 22-39. https://doi.org/10.46452/baksoder.1389033
Yılancı, V., Pata, U. K., & Çütçü, İ. (2022). Testing the Persistence of Shocks on Ecological Footprint and Sub-accounts: Evidence from the Big Ten Emerging Markets. International Journal of Environmental Research, 16(1), 1-13. https://doi.org/10.1007/s41742-021-00391-5
Yıldırım, D. Ç., Yıldırım, S., & Çoltu, S. (2019). ASEAN Ülkelerinde Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezinin Geçerliliğine İlişkin Bir Analiz. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 179-186.
Yücesan, M. (2021). Fourier Tipi Birim Kök Testleri ile Türkiye Ekonomisinde Satın Alma Gücü Paritesinin Geçerliliğinin Test Edilmesi (1980:M1-2019:M9). Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(39), 43-62. https://doi.org/10.35408/comuybd.682219
Zivot, E., & Andrews, D. W. K. (1992). Further Evidence on the Great Crash, the Oil-Price Shock, and the Unit-Root Hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251-270. https://doi.org/10.2307/1391541

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Uygulamalı Makro Ekonometri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İdris Yağmur ^*
0000-0002-9743-2189
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

23 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

26 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1749539

IZ

https://izlik.org/JA26JW49BM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yağmur, İ. (2026). INVESTIGATING THE VALIDITY OF THE PURCHASING POWER PARITY HYPOTHESIS: THE CASE OF TÜRKİYE. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1), 38-53. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1749539

Cited By

Purchasing Power Parity in Türkiye: A Price Index– and Parity Definition–Sensitive Fourier–Bootstrap Unit Root Analysis

Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53306/klujfeas.1874212