ÖRGÜTSEL İNSANDIŞILAŞTIRMANIN MERHAMET YORGUNLUĞU ÜZERİNE ETKİSİNDE KENDİNİ TOPARLAMA GÜCÜNÜN DÜZENLEYİCİ ROLÜ: SAĞLIK ÇALIŞANLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

The healthcare sector is an area that inherently confronts its employees with unique and intense challenges, especially witnessing the pain, trauma, and loss of patients. This leaves healthcare professionals at risk of compassion fatigue, a complex process that can wear them out emotionally and psychologically. Compassion fatigue has the potential to affect the quality of healthcare services directly, and understanding the factors that lead to compassion fatigue is vital for the sustainability of healthcare systems. In line with the theoretical framework, the primary purpose of the research is to test the effect of organizational dehumanization perception on healthcare professionals' compassion fatigue levels and the potential moderator role of resilience in this relationship. In the research, 387 healthcare professionals were reached through convenience sampling, and data were obtained by survey. Organizational dehumanization, compassion fatigue, and resilience scales measuring the relevant concepts were used in the research. AMOS, SPSS, and Process Macro plugins analyzed the data. During the analysis processes, reliability, frequency, correlation and confirmatory factor analysis (CFA) and moderator role analyses were performed. The findings obtained as a result of these statistical analyses were interpreted comprehensively. Within the framework of the analyzed data, a significant positive relationship was found between organizational dehumanization and compassion fatigue, and a significant negative relationship was found between resilience. Resilience and compassion fatigue were statistically negatively related. When the moderating role was examined within the context of the analyzed data, it was determined that resilience had a moderating effect on the impact of organizational dehumanization on the perception of compassion fatigue. By evaluating the analysis results, some suggestions were made to increase the individual competencies of employees in health institutions and to create more humane organizational environments.

Sağlık sektörü, doğası gereği çalışanlarını özellikle hastaların acı, travma ve kayıplarına sürekli tanıklık etme gibi benzersiz ve yoğun zorluklarla karşı karşıya bırakan bir alandır. Bu durum, sağlık profesyonellerini duygusal ve psikolojik olarak yıpratabilen karmaşık bir süreç olan merhamet yorgunluğu riski ile baş başa bırakmaktadır. Merhamet yorgunluğunun sağlık hizmetlerinin sunum kalitesine doğrudan etki etme potansiyeli bulunmaktadır ve merhamet yorgunluğuna yol açan faktörlerin anlaşılması, sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşımaktadır. Kuramsal çerçeve doğrultusunda araştırmanın temel amacı, örgütsel insandışılaştırma algısının sağlık çalışanlarının merhamet yorgunluğu düzeyleri üzerindeki etkisini ve bu ilişkide kendini toparlama gücünün potansiyel düzenleyici (moderatör) rolünü test etmektir. Araştırmada kolayda örneklem yöntemi ile 387 sağlık çalışanına ulaşılmış ve anket uygulaması yapılarak veriler elde edilmiştir. Araştırmada ilgili kavramları ölçen örgütsel insandışılaştırma, merhamet yorgunluğu ve kendini toparlama gücü ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin analizlerinde AMOS, SPSS ve Process Macro eklentileri kullanılmıştır. Analiz süreçlerinde güvenirlik, frekans, korelasyon ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile düzenleyici rol analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu istatistiksel analizler sonucunda elde edilen bulgular, kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Analiz edilen veriler çerçevesinde örgütsel insandışılaştırma ile merhamet yorgunluğu arasında pozitif, kendini toparlama gücü arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Kendini toparlama gücü ile merhamet yorgunluğu istatistiksel olarak negatif yönlü ilişkidedir. Düzenleyici rol incelendiğindeyse, örgütsel insandışılaştırmanın merhamet yorgunluğu üzerine etkisinde kendini toparlama gücünün düzenleyici rolünün bulunduğu belirlenmiştir. Analiz bulgularına dayanılarak sağlık kurumlarına çalışanların bireysel yetkinliklerini arttırıcı ve daha insancıl örgüt ortamlarının oluşturulmasına yönelik birtakım önerilerde bulunulmuştur.