THE RELATIONSHIP BETWEEN ENVIRONMENTAL TAXES AND ECOLOGICAL FOOTPRINT IN TÜRKIYE: AN ANALYSIS IN THE CONTEXT OF THE EKC HYPOTHESIS

Oğuzhan Bozatlı

doi:10.37880/cumuiibf.1820332

TR EN

TÜRKİYE’DE ÇEVRE VERGİLERİ VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: EKC HİPOTEZİ BAĞLAMINDA BİR ANALİZ

Öz

İklim değişikliği ve çevresel bozulmanın giderek artan etkileri, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada kamu politikası araçlarının önemini ön plana çıkarmaktadır. Bu çalışma, 1994–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak, Çevresel Kuznets Eğrisi (EKC) hipotezi çerçevesinde çevre vergileri ve yenilenebilir enerjinin Türkiye’nin ekolojik ayak izi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Analizde uzun dönem ilişkilerini değerlendirmek amacıyla Genişletilmiş ARDL yaklaşımı uygulanmıştır. Bulgular, Türkiye için EKC hipotezinin geçerli olduğunu ve çevre vergilerinin ekolojik ayak izini azalttığını göstermektedir. Buna karşılık, yenilenebilir enerjinin etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, alternatif tahmin yöntemleri (FMOLS, DOLS ve CCR) ile yapılan sağlamlık analizlerinde de benzer sonuçlara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasında çevre vergileri gibi mali araçların önemine dikkat çekmekte ve bu vergilerin çevresel baskıları azaltmada etkili bir politika aracı olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Hazırlanan çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

Afreefir, M. A., & Khalifa, W. M. (2025). Achieving Environmental Sustainability in Türkiye: The Role of Green Production Processes, Trade Globalization, Renewable Energy Consumption and Economic Growth. Sustainability, 17(21), 9823. https://doi.org/10.3390/su17219823
Akca, H. (2021). Environmental Kuznets Curve and financial development in Türkiye: evidence from augmented ARDL approach. Environmental Science and Pollution Research, 28(48), 69149-69159. https://doi.org/10.1007/s11356-021-15417-w
Akkaya, Ş., & Hepsag, A. (2021). Does fuel tax decrease carbon dioxide emissions in Türkiye? Evidence from an asymmetric nonlinear cointegration test and error correction model. Environmental Science and Pollution Research, 28(26), 35094-35101. https://doi.org/10.1007/s11356-021-12907-9
Akkuş, M. S. (2025). Çevre kirliliğinin önlenmesinde çevre vergilerinin etkinliği: hesaplanabilir genel denge modeli. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 67-94. https://doi.org/10.58588/aru-jfeas.1582361
Bekun, F. V., Yadav, A., Onwe, J. C., Fumey, M. P., & Ökmen, M. (2025). Assessment into the nexus between load capacity factor, population, government policy in form of environmental tax: accessing evidence from Türkiye. International Journal of Energy Sector Management, 19(4), 841-867. https://doi.org/10.1108/IJESM-08-2024-0032
Biçer, C., & Biniş, M. (2024). Türkiye’de Çevre Vergileri ve Karbon Salınımı Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi. Güncel Maliye Uygulamaları, 89-116. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub584.c2408
Bişgin, A. (2025). Türkiye’de Çevre Vergileri Ekolojik Ayak İzini Azaltmada Etkin mi? Fourier Yaklaşımı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(4), 1557-1569. https://doi.org/10.33206/mjss.1504481
Bozatli, O., & Akca, H. (2023). The effects of environmental taxes, renewable energy consumption and environmental technology on the ecological footprint: Evidence from advanced panel data analysis. Journal of Environmental Management, 345, 118857.

Bozatli, O., & Akca, H. (2024). Does the composition of environmental regulation matter for ecological sustainability? Evidence from Fourier ARDL under the EKC and LCC hypotheses. Clean Technologies and Environmental Policy, 26(12), 4305-4323. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2023.118857
Çağlar, A. E. (2022). Türkiye'de çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin araştırılmasında çevresel patentlerin rolü: Genişletilmiş ARDL ile kanıtlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(4), 913-929. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1100797
Çamkaya, S. (2024). Yenilenebilir Enerji ve Sanayileşmenin Çevre Üzerindeki Etkisinin STIRPAT-Kaya-EKC Hipotezi Çerçevesinde Analizi: AARDL Modelinden Kanıtlar. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 107-125. https://doi.org/10.33399/biibfad.1359874
Çebişli, N., & Yelman, İ. (2023). Enerji ve Endüstri Sektörlerinin Sera Gazı Emisyonları, Çevre Vergileri ve Finansal Harcamaları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 612-621. https://doi.org/10.29106/fesa.1244670
Dam, M. M., & Sarkodie, S. A. (2023). Renewable energy consumption, real income, trade openness, and inverted load capacity factor nexus in Turkiye: revisiting the EKC hypothesis with environmental sustainability. Sustainable Horizons, 8, 100063. https://doi.org/10.1016/j.horiz.2023.100063
Destek, M. A. (2018). Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin Türkiye için incelenmesi: STIRPAT modelinden bulgular. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(2), 268-283.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427-431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
Esen, Ö., & Dündar, M. (2021). Do energy taxes reduce the carbon footprint? Evidence from Türkiye. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 6(2), 179-186.
Fang, G., Yang, K., Tian, L., & Ma, Y. (2022). Can environmental tax promote renewable energy consumption?—An empirical study from the typical countries along the Belt and Road. Energy, 260, 125193. https://doi.org/10.1016/j.energy.2022.125193
Global Footprint Network (2025). Country Trends. https://data.footprintnetwork.org/#/countryTrends?cn=223&type=BCpc,EFCpc (Date of Access: 12.09.2025)
Grossman, G. M., & Krueger, A. B. (1991). Environmental impacts of a north American free trade agreement. National Bureau of Economic Research, 3914, 1–57.
Karaaslan, A., & Camkaya, S. (2022). The relationship between CO2 emissions, economic growth, health expenditure, and renewable and non-renewable energy consumption: Empirical evidence from Türkiye. Renewable Energy, 190, 457-466. https://doi.org/10.1016/j.renene.2022.03.139
Koç, N., Koç, Ö. E., Virlanuta, F. O., Bıtrak, O. O., Çiçek, U., Kovacs, R. O., ... & Vrabie, T. (2025). Agricultural Value Added, Renewable Energy, and the Environmental Kuznets Curve: Evidence from Türkiye. Energies, 18(13), 3291. https://doi.org/10.3390/en18133291
Kuznets, S. (1955). Economic growth and income inequality. The American Economic Review, 45(1), 1–28.
Liu, Y. (2025). Whether fintech, natural resources, green finance and environmental tax affect CO2 emissions in China? A step towards green initiatives. Energy, 320, 135181. https://doi.org/10.1016/j.energy.2025.135181
Mehboob, M. Y., Ma, B., Mehboob, M. B., & Zhang, Y. (2024). Does green finance reduce environmental degradation? The role of green innovation, environmental tax, and geopolitical risk in China. Journal of Cleaner Production, 435, 140353. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.140353
Murad, S. W., Rahman, A., & Mohsin, A. K. M. (2025). From policy to progress: Environmental taxation to mitigate air pollution in OECD countries. Journal of Environmental Management, 374, 124143. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2025.124143
Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979-1990. https://doi.org/10.1080/00036840500278103
Our World in Data (2025). Renewable Energy. https://ourworldindata.org/renewable-energy (Date of Access: 17.12.2025)
Özbek, S. (2023). Sürdürülebilir çevre: çevre teknolojileri ve vergileri kapsamında ekonometrik bir inceleme. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(Prof. Dr. Muammer ERDOĞAN Anısına Kongre Özel Sayısı), 63-91.
Özyakışır, D., & Çamkaya, S. (2025). Türkiye’de Göçmen Dövizleri ve CO2 Emisyonları İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi Çerçevesinde Bir Analiz. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 8(3), 63-78. https://doi.org/10.59445/ijephss.1709558
Park, J. Y. (1992). Canonical cointegrating regressions. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 119-143. https://doi.org/10.2307/2951679
Pata, U. K. (2018). Renewable energy consumption, urbanization, financial development, income and CO2 emissions in Türkiye: testing EKC hypothesis with structural breaks. Journal of Cleaner Production, 187, 770-779. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.03.236
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. https://doi.org/10.1002/jae.616
Phillips, P. C., & Hansen, B. E. (1990). Statistical inference in instrumental variables regression with I (1) processes. The Review of Economic Studies, 57(1), 99-125. https://doi.org/10.2307/2297545
Pigou, A.C. (1920). The economics of welfare. Macmillan, London.
Radulescu, M., Hossain, M. R., Alofaysan, H., & Si Mohammed, K. (2025). Do emission trading systems, green technology, and environmental governance matter for environmental quality? Evidence from the European union. International Journal of Environmental Research, 19(1), 6. https://doi.org/10.1007/s41742-024-00667-6
Sam, C. Y., McNown, R., & Goh, S. K. (2019). An augmented autoregressive distributed lag bounds test for cointegration. Economic Modelling, 80, 130-141. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2018.11.001
Saqib, N., Usman, M., Radulescu, M., Șerbu, R. S., Kamal, M., & Belascu, L. A. (2025). Synergizing green energy, natural resources, global integration, and environmental taxation: Pioneering a sustainable development goal framework for carbon neutrality targets. Energy & Environment, 36(6), 2966-2990. https://doi.org/10.1177/0958305X231215319
Sarıgül, S. S., & Topcu, B. A. (2021). The impact of environmental taxes on carbon dioxide emissions in Türkiye. International Journal of Business and Economic Studies, 3(1), 43-54.
Shayanmehr, S., Radmehr, R., Ali, E. B., Ofori, E. K., Adebayo, T. S., & Gyamfi, B. A. (2023). How do environmental tax and renewable energy contribute to ecological sustainability? New evidence from top renewable energy countries. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 30(6), 650-670. https://doi.org/10.1080/13504509.2023.2186961
Stock, J. H., & Watson, M. W. (1993). A simple estimator of cointegrating vectors in higher order integrated systems. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 783-820. https://doi.org/10.2307/2951763
Şenel, K., & Kalaycı, C. (2025). Türkiye’de Çevre Vergileri, Ekonomik Büyüme, Sürdürülebilir Kalkınma ile Ekolojik Ayak İzi İlişkisi: ARDL Yaklaşımı. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(3), 584-600. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1673259
Telatar, O. M., & Birinci, N. (2022). The effects of environmental tax on Ecological Footprint and Carbon dioxide emissions: a nonlinear cointegration analysis on Türkiye. Environmental Science and Pollution Research, 29(29), 44335-44347. https://doi.org/10.1007/s11356-022-18740-y
Yavuz, E. (2021). Çevre vergileri ile ekolojik ayak izi arasındaki ilişki: Türkiye üzerine kanıtlar. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS), 7(45), 1937-1945.
Yavuz, E., & Ergen, E. (2022). Çevre vergilerinin çevre kirliliği üzerindeki etkisi: seçilmiş G20 ülkeleri üzerine bir uygulama. International Journal of Public Finance, 7(1), 113-136. https://doi.org/10.30927/ijpf.1066728
Yurtkuran, S. (2020). Türkiye’de Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi’nin Testi: Temiz Enerji Tüketimi’nin Rolü. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 570-589.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Ekonomi Teorisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Oğuzhan Bozatlı ^*
0000-0001-5107-7225
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

9 Kasım 2025

Kabul Tarihi

26 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 27 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1820332

IZ

https://izlik.org/JA32WJ62WK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bozatlı, O. (2026). THE RELATIONSHIP BETWEEN ENVIRONMENTAL TAXES AND ECOLOGICAL FOOTPRINT IN TÜRKIYE: AN ANALYSIS IN THE CONTEXT OF THE EKC HYPOTHESIS. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1), 119-132. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1820332

TÜRKİYE’DE ÇEVRE VERGİLERİ VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: EKC HİPOTEZİ BAĞLAMINDA BİR ANALİZ

TÜRKİYE’DE ÇEVRE VERGİLERİ VE EKOLOJİK AYAK İZİ İLİŞKİSİ: EKC HİPOTEZİ BAĞLAMINDA BİR ANALİZ

Öz

Anahtar Kelimeler