KAHRAMANMARAŞ’TA OLASI MOTOR SPORLARI PİSTİ TASARIMINDA GÜVENLİK STANDARTLARININ BELİRLENMESİ: BALIK KILÇIĞI YÖNTEMİ İLE BİR ANALİZ

Arif Selim Eren; Mehmet Ali Orhan; Ayşe Eryer; Ayşe Yılmaz İrgin; Melike Sevinç

doi:10.37880/cumuiibf.1824815

TR EN

KAHRAMANMARAŞ’TA OLASI MOTOR SPORLARI PİSTİ TASARIMINDA GÜVENLİK STANDARTLARININ BELİRLENMESİ: BALIK KILÇIĞI YÖNTEMİ İLE BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Kahramanmaraş'ta bir motor sporları pisti inşa etmek üzere güvenlik standartlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Motor sporları; yüksek hız, ileri düzey teknik geliştirmeler ve üstün sürüş becerisi gerektiren bir disiplindir. Bu bağlamda başarı ve güvenlik yalnızca sürücünün performansına değil, aynı zamanda araç teknolojisine ve ekip çalışmasına da bağlıdır. Güvenlik, pist tasarımı, teknik alt yapı, çevresel koşullar ve yönetimsel süreçler ile ilişkilidir. Bu nedenle güvenlik risklerinin ortaya çıkmasına yönelik sistematik bir analiz uygulanmış ve yöntem olarak balık kılçığı kullanılmıştır. Böylece kazaların nedenleri sınıflandırılarak her bir faktörün sistem içindeki etkisi görsel ve analitik bir biçimde değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında insan, makine, yöntem, malzeme, çevre ve ölçüm olmak üzere altı ana kategoride on temel risk faktörü belirlenmiştir. Uzman görüşlerinden elde edilen veriler ile her bir faktörün risk düzeyini bir ile beş arasında derecelendiren bir ölçek yardımıyla analiz gerçekleştirilmiştir. Bulgularda en yüksek risk ortalamasının insan kaynaklı faktörlerden olduğu görülmüştür. Bunun yanında eğitim eksikliği, yorgunluk, dikkat dağınıklığı değişkenleri en kritik risk alanları arasında yer alırken sürücü güvenliği üzerinde belirleyici etki göstermiştir. Diğer bir bulgu olarak makine ve çevre kategorilerinde fren arızası lastik aşınması yoğun yağış ve yetersiz drenaj gibi teknik ve çevresel risklerin ortaya çıktığı görülmüştür. Bu sonuç literatürde Ferko vd. (2025) ile Setiyoko vd. (2024) tarafından gerçekleştirilen çalışma sonuçlarıyla benzeşmektedir. Özellikle drenaj yetersizliği ve kaygan pist yüzeyi riskinin kazaların temel kaynaklarından biri olduğu ortaya çıkmıştır. Öte yandan dijital sinyalizasyon ve izleme sistemlerinin eksikliği ise müdahale süreçlerinin gecikmesinin sebebi olan yönetsel bir zafiyet biçiminde açıklanmıştır. Sonuç olarak Kahramanmaraş’ta kurulması önerilen motor sporları pistinde güvenlik standartlarının yalnızca fiziksel altyapı seviyesinde değil insan davranışı ve organizasyonel yönetim boyutlarında da ele alınması gerekmektedir. Çalışma balık kılçığı yönteminin sınırlı uzman verisiyle dahi çok faktörlü risk analizlerinde uygulanabilir olduğunu ortaya koymuştur. Bu yöntemle geliştirilen neden sonuç modeli, pist tasarımı sürecinde kullanılabilecek bütüncül bir güvenlik çerçevesi sunmakta ve gelecekte gerçekleştirilecek saha çalışmalarına teorik bir temel sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

DETERMINING SAFETY STANDARDS IN THE DESIGN OF A POTENTIAL MOTORSPORTS TRACK IN KAHRAMANMARAŞ: AN ANALYSIS USING THE FISHBONE METHOD

Abstract

This study aims to establish safety standards for the construction of a motorsports track in Kahramanmaraş. Motorsports is a discipline requiring high speed, advanced technical developments, and superior driving skills. In this context, success and safety depend not only on the driver's performance but also on vehicle technology and teamwork. Safety is related to track design, technical infrastructure, environmental conditions, and management processes. Therefore, a systematic analysis was applied to identify safety risks, using the fishbone diagram as the method. Thus, the causes of accidents were classified, and the impact of each factor within the system was evaluated visually and analytically. Within the scope of the research, ten fundamental risk factors were identified in six main categories: human, machine, method, material, environment, and measurement. The analysis was carried out using a scale that rates the risk level of each factor from one to five, based on data obtained from expert opinions. The findings showed that the highest average risk was due to human-related factors. In addition, lack of training, fatigue, and distraction variables were among the most critical risk areas and had a decisive impact on driver safety. Another finding revealed that technical and environmental risks such as brake failure, tire wear, heavy rainfall, and inadequate drainage emerged in the machinery and environment categories. This result is similar to the findings of studies conducted by Ferko et al. (2025) and Setiyoko et al. (2024) in the literature. In particular, inadequate drainage and the risk of a slippery track surface were found to be one of the main sources of accidents. On the other hand, the lack of digital signaling and monitoring systems was explained as a managerial weakness that caused delays in intervention processes. In conclusion, safety standards in the proposed motorsports track in Kahramanmaraş should be addressed not only at the physical infrastructure level but also in terms of human behavior and organizational management dimensions. The study demonstrated that the fishbone method is applicable in multifactorial risk analyses even with limited expert data. The cause-and-effect model developed with this method offers a holistic safety framework that can be used in the track design process and provides a theoretical basis for future field studies.

Keywords

Kaynakça

Alaeddinoğlu, V. (2024). Türk Spor Altyapısının Gelişimde Turnuvaların Önemi: Türkiye Tenis Federasyonu Örneği. Spor Yönetiminde Sürdürülebilirlik ve Nitel Araştırmalar, 1.
Atalay, O., & Kılıç, Ö. (2015). Balık Kılçığı Yöntemi ile Mobil Vinç Kazası Olası Nedenlerinin İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 30(1), 73-78. https://doi.org/10.21605/cukurovaummfd.242808
Bańkowski, A., & Frej, D. (2023). The Safety Of Motorcycle Users. Archiwum Motoryzacji, 101(3), 32-49. https://doi.org/10.14669/AM/172911
Bedolla, J., Santelli, J., Sabra, J., Cabanas, J. G., Ziebell, C., & Olvey, S. (2016). Elite Motorcycle Racing: Crash Types And Injury Patterns In The Motogp Class. The American Journal Of Emergency Medicine, 34(9), 1872-1875. https://doi.org/10.1016/j.ajem.2016.07.005
Belgaid, A. (2024). Statistical Analysis of the Impact of FIA Regulations on Safety, Racing Dynamics, and Spectacle in Formula 1. arXiv preprint arXiv:2410.11375, 1-6. https://doi.org/10.48550/arXiv.2410.11375
Berg, F. A., Rucker, P., Gartner, M., Konig, J., Grzebieta, R., & Zou, R. (2005). Motorcycle Impacts into Roadside Barriers-Real-World Accident Studies, Crash Tests and Simulations Carried Out in Germany And Australia. In Proceedings of the Nineteenth International Conference on Enhanced Safety of Vehicles”, Washington, DC.
Campillo-Recio, D., Comas-Aguilar, M., Barrera-Ochoa, S., Caceres-Palou, E., Charte, A., & Mir-Bullo, X. (2021). Accidents and Injuries in Elite Motogp Motorcycle Riders. Journal Of Clinical Orthopaedics And Trauma, 18, 25-29. https://doi.org/10.1016/j.jcot.2021.04.006
Elhenawy, M., Tahoon, A. A., Alhadidi, T. I., Watson-Brown, N., Glaser, S., & Rakotonirainy, A. (2025). A Motorcycle Safety: A Vision-Language Framework For Retrospective Evaluation And Real-Time Feedback. In 2025 IEEE 4th International Conference on Computing and Machine Intelligence (ICMI), IEEE, 1-7. https://doi.org/10.1109/ICMI65310.2025.11141251

Ferko, M., Babić, D., & Pirdavani, A. (2025). Riding the Edge–Unveiling the Key Factors behind Injury Severity in Single-Vehicle Motorcycle Crashes. Promet-Traffic&Transportation, 37(4), 834-852. https://doi.org/10.7307/ptt.v37i4.1091
Gervasi, M., Gobbi, E., Natalucci, V., Amatori, S., & Perroni, F. (2020). Descriptive Kinematic Analysis Of The Potentially Tragic Accident At The 2020 Austrian Motogp Grand Prix Using Low-Cost Instruments: A Brief Report. International Journal Of Environmental Research And Public Health, 17(21), 7989. https://doi.org/10.3390/ijerph17217989
Gutiérrez, E., & Lozano, S. (2020). Benchmarking Formula One Auto Racing Circuits: A Two Stage DEA Approach. Operational Research, 20(4), 2059-2083. https://doi.org/10.1007/s12351-018-0416-z
Hudakova, M., Buganova, K., & Luskova, M. (2022). Risk Identification in Sports Organization. ENTRENOVA-ENTerprise REsearch InNOVAtion, 8(1), 449-458. https://doi.org/10.54820/entrenova-2022-0037
Ishikawa, K., (1976). Guide to Quality Control, Asian Productivity Organisation. Tokyo. Search in.
Jagusiak-Kocik, M. (2023). Analysis And Assessment Of Threats Existing in Selected Small Sports and Recreational Infrastructure Facilities Using Quality Management Tools. System Safety: Human-Technical Facility-Environment, 5, 103-111. https://doi.org/10.2478/czoto-2023-0012
Kmoniček, H., Ruška, F., & Barišić, I. (2019). Racing Circuits And Their Geometric Design Characteristics. Electronic Journal of the Faculty of Civil Engineering Osijek-e-GFOS, 10(19), 98-107. https://doi.org/10.13167/2019.19.10
Lavsi, S. (2023). The Health Effects Of Motorsports On Racing Car Drivers: A Review. IOSR Journal of Dental and Medical Sciences, 22 (3), 31-38.
Leonard, L., Lim, A., Chesser, T. J. S., Norton, S. A., & Nolan, J. P. (2005). Does Changing The Configuration of A Motor Racing Circuit Make it Safer?. British Journal Of Sports Medicine, 39(3), 159-161. https://doi.org/10.1136/bjsm.2004.011650
Lippi, G., Salvagno, G. L., Franchini, M., & Guidi, G. C. (2007). Changes in Technical Regulations and Drivers’ Safety in Top-Class Motor Sports. British Journal Of Sports Medicine, 41(12), 922-925. https://doi.org/10.1136/bjsm.2007.038778
Miller, B. S. (2006). Does Changing The Configuration of A Motor Racing Circuit Make it Safer?. British Journal of Sports Medicine, 40(7), 655-655. https://doi.org/10.1136/bjsm.2006.027045
Ölmez, H., Ergun, İ., Ensari, M., & Can, E. (2021). Normalleşme Sürecinde Ofis Çalışmalarında Covid-19’u Önlemede Balık Kılçığı Yöntemi ile Sebep Sonuç Analizi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 33(1), 106-115. https://doi.org/10.7240/jeps.749452
Özbakır, O. (2024). Identifying Causes of Accidents And Enhancing Safety Using the Fishbone Method: an Application in Excavation. Kahramanmaras Sutcu Imam Universitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 972-982. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1479847
Roberts, I. (2007). Formula One and Global Road Safety. Journal of the Royal Society of Medicine, 100(8), 360-362. https://doi.org/10.1177/014107680710000810
Roi, G. S., Zecchel, F., Mandini, S., Menegatti, E., Caruso, L., & Mazzoni, G. (2024). Time-Loss Injuries in Motogp Championships. Archivos De Medicina Del Deporte, 41(1), 8-13. https://dx.doi.org/10.18176/archmeddeporte.00155
Setiyoko, R. D. A., Nursruwening,Y., & Basuki (2024). Circuit Planning as a Forum for International Level Racing Sports with Neo Futuristic Architecture: Case Study in Kulonprogo Indonesia. International Journal of Research in Engineering and Science (IJRES),12(10), 173-182.
Tollazzi, T., Parežnik, L. B., Gruden, C., & Renčelj, M. (2025). In-Depth Analysis of Fatal Motorcycle Accidents—Case Study in Slovenia. Sustainability, 17(3), 876. https://doi.org/10.3390/su17030876
Tutar, F. K., & Abukalloub, A. (2025). The role of the sports sector in regional economic development. Ases Internatıonal Journal Of Economy, 3(1), 163-175.
Ugle, S. R., Kate, S. D., & Dolas, R. D. (2015). Formula One Safety: A Review. International Research Journal of Engineering and Technology, (IRJET), 2(7). 433-437.
Worch, T., Dooley, L., Meullenet, J.F., Pieter H., & Punter, P.H., (2010). Comparison Of PLS Dummy Variables and Fishbone Method to Determine Optimal Product Characteristics From Ideal Profiles. Food Quality and Preference, 21(8), 1077-1087. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2010.08.009

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans ve Yatırım (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Arif Selim Eren
0000-0001-7274-1113
Türkiye

Mehmet Ali Orhan ^*
0000-0001-7818-0433
Türkiye

Ayşe Eryer
0000-0002-6556-1605
Türkiye

Ayşe Yılmaz İrgin
0000-0002-0606-1117
Türkiye

Melike Sevinç
0009-0001-3702-3973
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

16 Kasım 2025

Kabul Tarihi

6 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1824815

IZ

https://izlik.org/JA88JM39LZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Eren, A. S., Orhan, M. A., Eryer, A., Yılmaz İrgin, A., & Sevinç, M. (2026). KAHRAMANMARAŞ’TA OLASI MOTOR SPORLARI PİSTİ TASARIMINDA GÜVENLİK STANDARTLARININ BELİRLENMESİ: BALIK KILÇIĞI YÖNTEMİ İLE BİR ANALİZ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(2), 438-460. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1824815