SEKTÖREL KATMA DEĞER VE YAPISAL DÖNÜŞÜM İLİŞKİSİ: CEE ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ANALİZİ

Ülkelerin arasındaki ticaretin nitelik değiştirdiği günümüz ekonomisinde, artık daha çok ürün üreten ve ihraç eden ülkeler değil, daha sofistike ürün üretip ihraç eden ülkeler rekabetten galip çıkabilmektedir. Bu da ekonomilerde yapısal dönüşüm kavramını ön plana çıkarmaktadır. Yapısal dönüşüm ile birlikte düşük verimliliğe sahip tarımsal ürünlerden daha yüksek verimliliğe sahip olan sanayi ve hizmet sektörlerine geçiş gerçekleşmektedir. Son dönemlerde bu yapısal dönüşümü yansıtabilen bir değişken olarak ‘ekonomik kompleksite’ kavramı kullanılmaktadır. Bu ilişkiden hareketle bu çalışmada, Avrupa Birliği üyesi olan Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin ve Türkiye’nin ekonomik kompleksite düzeyleri üzerinde tarım, imalat ve hizmet sektörlerinin katma değerlerinin etkisi incelenmektedir. Çalışma sonucunda, Slovakya ve Slovenya’da imalat ve hizmet sektörlerinin; Çek Cumhuriyeti’nde ise hizmet sektörünün ekonomik kompleksite düzeyi üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu bulgusu elde edilmiştir. Buna karşılık, Letonya, Estonya ve Türkiye’de her üç sektörün katma değerinin de ekonomik kompleksite düzeyi üzerinde negatif etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.