Altın, Borsa, Döviz Piyasalarının Ekonomik Güven Endeksine Etki Sınaması: Türkiye Örneği

Salih Barışık; Engin Dursun

doi:10.37880/cumuiibf.742002

EN TR

Gold, Stock Market, Currency Market of the Economic Confidence Index Impact Test: The Case of Turkey

Abstract

In the study, among many investment tool with reliability in Turkey to the fore gold, foreign exchange and stock markets, possibly associated with economic confidence index was examined. The CBRT bullion gold prices representing the gold prices, the CBRT US dollar sales price monthly averages representing the currency, the BIST 100 Stock Index representing the stock exchange and the economic confidence index data determined by TURKSTAT were included in the analysis and the monthly average of each variable in 2007: 01-2020: 03 period The natural logarithms of the prices are based on the data set. Firstly, stationarity levels of the variables were determined by Augmented Dickey-Fuller and Phillips-Perron unit root tests; The Zivot Andrews unit root test also determined whether there were structural breaks in the series. Afterwards, Toda-Yamamoto and Boostrapa Based Hacker-Hatemi J Granger Causality Test, Hatemi and Roca Asymmetric Causality Test, Balcılar et al. Bootstrap Sliding Window Causality Test, Hatemi J and Irandoust Hidden Cointegration Test, Granger Yoon Hidden Cointegration Tests. As a result of the tests; US dollar rate, gold prices and BIST index, ECI; ECI also affects the BIST index; Asymmetrically, ECI and gold and BIST variables were affected. The interaction between ECI and BIST in 2008 and the US dollar in 2008 and 2018 is remarkable. In addition, it has been found that gold prices affect ECI.

Keywords

Altın, Borsa, Döviz Piyasalarının Ekonomik Güven Endeksine Etki Sınaması: Türkiye Örneği

Öz

Çalışmada; birçok yatırım aracı arasından, Türkiye özelinde güvenilirliği ile ön plana çıkan altın, döviz ve borsanın, ekonomik güven endeksi ile olası ilişkisi incelenmiştir. Altın fiyatlarını temsilen TCMB külçe altın fiyatları, dövizi temsilen TCMB ABD Doları satış fiyatı aylık ortalamaları, borsayı temsilen BIST 100 Hisse Senedi Endeksi ve TÜİK tarafından belirlenen ekonomik güven endeksi verileri analize dâhil edilmiş ve her bir değişkenin 2007:01-2020:03 dönemindeki aylık ortalama fiyatlarının doğal logaritmaları alınarak veri seti oluşturulmuştur. İlk olarak değişkenlerin Augmented Dickey-Fuller ve Phillips-Perron birim kök testleri ile durağanlık seviyeleri belirlenmiş; Zivot Andrews birim kök testi ile de serilerde yapısal kırılmaların olup olmadığı tespit edilmiştir. Ardından değişkenler arasında nedensellik ilişkileri incelenmek üzere sırasıyla, Toda-Yamamoto ve Boostrapa Dayalı Hacker-Hatemi J Granger Nedensellik Testi, Hatemi ve Roca Asimetrik Nedensellik Testi, Balcılar vd. Bootstrap Kayan Pencere Nedensellik Testi, Hatemi J ve Irandoust Saklı Eşbütünleşme Testi, Granger Yoon Saklı Eşbütünleşme Testleri yapılmıştır. Testler sonucunda; ABD dolar kuru, altın fiyatları ve BIST endeksinin, EGE’ni; EGE’nin de BIST endeksini etkilediği; asimetrik olarak da EGE ile altın ve BIST değişkenlerinin etkilediği bulgularını elde edilmiştir. EGE ile BIST’in 2008’de ve ABD dolarının ise 2008 ve 2018’de karşılıklı etkileşimi dikkat çekicidir. Ayrıca altın fiyatlarının da EGE’yi etkilediği bulguları elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adıgüzel, U., Bayat, T., & Kayhan, S. (2016). Petrol Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: Asimetrik Nedensellik Analizi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(2), 241-252.
AHMED, R. R., & VVEINHARDT, J. (2018). ESTIMATION OF CAUSAL RELATIONSHIP BETWEEN WORLD GOLD PRICES AND KSE 100 INDEX: EVIDENCE FROM JOHANSEN COINTEGRATION TECHNIQUE. Acta Oeconomica, 68(1), 51-77.
Ak, M. Z., & İnal, V. (2017). Türkiye’de Terör ve Doğrudan Yabancı Yatırım:Saklı Eşbütünleşme ve Asimetrik Nedensellik İlişkisi. Bilgi Dergi, 19(2), 27-43.
Akdağ, S. (2019). VIX Korku Endeksinin Finansal Göstergeler Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 235-256.
Aksoy, M., & Topcu, N. (2013). ALTIN İLE HİSSE SENEDİ VE ENFLASYON ARASINDAKİ İLİŞKİ. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1), 59-78.
Aktaş, C., & Yılmaz, V. (2008). GÜMRÜK BİRLİĞİ SONRASI TÜRKİYE’NİN İHRACAT FONKSİYONUNUN TAHMİNİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(13), 89-104.
Albeni, M., & Demir, Y. (2005). The Effects of Macroeconomic Indicators on Stock Prices of Financial Sector: An Application on Istanbul Stock Exchange. Mugla University Journal of Social Sciences(14), 1-18.
Balcılar, M., Özdemir, Z. A., & Arslantürk, Y. (2010). Economic Growth and Energy Consumption Causal Nexus Viewed Through a Bootstrap Rolling Window. Energy Economics(32), 1398-1410.

BALİ, S., & CİNEL, M. O. (2011). ALTIN FİYATLARININ İMKB 100 ENDEKSİ’NE ETKİSİ ve BU ETKİNİN ÖLÇÜMLENMESİ. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(3-4), 45-63.
Beşel, F., & Yardımcıoğlu, F. (2016). Tüketici Güven Endeksi ile Makro Değişkenler Arasındaki İlişki. Uluslararası Politik, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Kongresi Bildiri Kitabı (s. 475-487). İstanbul: Uluslararası Politik, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Kongresi.
Bicil, İ. M., Başarır, Ç., & Yılmaz, Ö. (2018). TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ İLE SEÇİLMİŞ FİNANSAL VE MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER ARASINDAKİ İLİŞKİ. ICOAEF '18 Full Paper Proceeding (s. 732-740). Kuşadası: IV.International Conferance on Applied Economics and Finance & Extended With Social Sciences.
Cingöz, F., & Kendirli, S. (2019). ALTIN FİYATLARI, DÖVİZ KURU VE BORSA İSTANBUL ARASINDAKİ İLİŞKİ. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(4), 545-554.
Çalışkan, Ş., Karabacak, M., & Meçik, O. (2017). Türkiye Ekonomisinde Eğitim Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi:Bootstrap Toda-Yamamoto Nedensellik Testi Yaklaşımı. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(33), 45-56.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). LIKELIHOOD RATIO STATISTICS FOR AUTOREGRESSIVE TIME SERIES WITH A UNIT ROOT. Econometrica, 49(4), 1057-1072.
Dooley, M. P., Isard, P., & Taylor, M. P. (1992). Exchange Rates. Country Preferences, and Gold. IMF Working Paper.
Engle, R. F., & Granger, C. W. (1987). Co-Integration and Error Correction: Representation, Estimation, and Testing. Econometrica, 55(2), 251-276.
Eyüboğlu, K., & Eyüboğlu, S. (2017). Ekonomik Güven Endeksi İle Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(2), 603-614.
Gövdeli, T. (2016). TÜRKİYE’DE EĞİTİM-EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK VE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 223-238.
Granger, C. W., & Yoon, G. (2002). Hidden Cointegration. Economics Working Paper(2), 1-48.
Güngör, S. (2019). EKONOMİK GÜVEN ENDEKSİ VE FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARI GETİRİLERİ ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 2007-2017 DÖNEMİNDE ABD DOLARI VE ALTIN GETİRİLERİ ÖRNEĞİ. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 17(1 Mart 2019), 22-39.
Hacker, R. S., & Hatemi-J, A. (2006). Tests for Causality Between Integrated Variables Using Asymptotic and Bootstrap Distributions: Theory and Application. Applied Economics, 38(13), 1489-1500.
Hatemi-J, A. (2012). Asymmetric Causality Tests With an Application. Empirical Economics, 43(1), 447-456.
Hatemi-J, A., & Irandoust, M. (2012). Asymmetric Interaction Between Government Spending and Terms of Trade Volatility. Journal of Economic Studies, 39(3), 368-378.
Hatemi-J, A., & Roca, E. (2014). 2014-01: BRICs and PIGS in the Presence of Uncle Sam and Big Brothers: Who Drive Who? Evidence Based on Asymmetric Causality Tests. Griffith Business School Discussion Papers Finance, 1-18.
İbicioğlu, M., Kapusuzoğlu, A., & Karan, M. B. (2013). Türkiye’deki Tüketici Güven Endeksi ile Döviz Kuru Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(1), 5-16.
İpekten, O. B., & Aksu, H. (2009). Alternatif Yabancı Yatırım Araçlarının İMKB İndeksi Üzerine Etkisi. Journal of Graduate School of Social Sciences, 13(1).
Kandır, S. Y. (2006). TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ: İMKB MALİ SEKTÖR ŞİRKETLERİ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 217-230.
Kaya, A., & Coşkun, A. (2015). VIX ENDEKSİ MENKUL KIYMET PİYASALARININ BİR NEDENİ MİDİR? BORSA İSTANBUL ÖRNEĞİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16(1), 175-186.
Kırman, O. (2016). Dolar Endeksi ve Altın Fiyatı Dalgalanmaları Arasındaki İlişkinin Piyasa Kanısının Sınanması. Marmara Üniversitesi İktisadi Bilimler Zirvesi. İstanbul: Congreconomics 2016.
Koutris, A., Heracleous, M. S., & Spanos, A. (2008). Testing for Nonstationarity Using Maximum Entropy Resampling: A Misspecification Testing Perspective. Econometric Reviews, 27(4-6), 363-384.
Köse, A. K., & Akkaya, M. (2016). Beklenti ve Güven Anketlerinin Finansal Piyasalara Etkisi: BIST 100 Üzerine Bir Uygulama. Bankacılar Dergisi(99), 3-15.
Küçükçolak, A., Büyükakın, F., & Küçükçolak, N. (2019). Cointegration of Equity and Gold Markets: Evidence from Turkey. International Journal of Economics and Financial Issues, 9(2), 32-40.
Levin, E. J., & Wright, R. E. (2006). Short-run and Long-run Determinants of the Price of Gold. Research Study No:32, 1-68.
Lütkepohl, H. (2005). New Introduction to Multiple Time Series Analysis. Berlin: Springer Science & Business Media.
Mishkin, F. (2018). Makroekonomi Politika ve Uygulama (2. b.). (S. Sezgin, & M. Şentürk, Çev.) Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
PHILLIPS, P. C., & PERRON, P. (1988). Testing For a Unit Root in Time Series Regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
Poyraz, E., & Didin, S. (2008). Poyraz, E., & DİDİN, A. G. S. (2008). ALTIN FİYATLARINDAKİ DEĞİŞİMİN DÖVİZ KURU, DÖVİZ REZERVİ VE PETROL FİYATLARINDAN ETKİLENME DERECELERİNİN ÇOKLU FAKTÖR MODELİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 93-104.
Shukur, G., & Mantalos, P. (2000). A simple investigation of the Granger-causality test in integrated-cointegrated VAR systems. Journal of Applied Statistics, 27(8), 1021-1031.
Sjaastad, L. A. (2008). The price of gold and the exchange rates: Once again. Resources Policy, 33(2), 118-124.
Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical Inference in Vector Autoregressions with Possibly Integrated Processes. Journal of Econometrics, 66(1-2), 225-250.
Tokat, H. A. (2013). Altın, Döviz ve Hisse Senedi Piyasalarında Oynaklık Etkileşimi Mekanizmasının Analizi. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi(48), 151-162.
Topuz, Y. V. (2011). Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği. Ekonomik ve Sosyal Arastırmalar Dergisi, 7(1), 53-65.
TÜİK. (2017, Nisan 27). EKONOMİK GÜVEN ENDEKSİNDE YAPILAN ANA REVİZYONA İLİŞKİN METODOLOJİK DOKÜMAN. Türkiye İstatistik Kurumu Resmi Sitesi: http://www.tuik.gov.tr/indir/metodolojikDokumanlar/ege_metod_tr_27_04_2017.pdf adresinden alındı
TÜİK. (2020, Mart 27). TÜİK. Türkiye İstatistik Kurumu Resmi Sitesi: http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1102 adresinden alındı
TÜİK. (2020, 02 20). TÜİK Haber Bülteni. Türkiye İstatistik Kurumu İnternet Sitesi: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=33902 adresinden alındı
TÜİK. (2020, 02 27). TÜİK Haber Bülteni. Türkiye İstatistik Kurumu İnternet Sitesi: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=33926 adresinden alındı
Wang, Y. S., & Chueh, Y. L. (2013). Dynamic transmission effects between the interest rate, the US dollar,and gold and crude oil prices. Economic Modelling(30), 792-798.
Yavuz, N. Ç. (2006). TÜRKİYE’DE TURİZM GELİRLERİNİN EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİNİN TESTİ : YAPISAL KIRILMA VE NEDENSELLİK ANALİZİ. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 7(2), 162-171.
Yılancı, V., & Bozoklu, Ş. (2014). Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi. Ege Akademik Bakış, 14(2), 211-220.
Zivot, E., & Andrews, D. W. (1992). Further Evidence on the Great Crash, the OilPrice Shock and the Unit Root Hypothesis. Journal of Business and Economic Statistics, 10(3), 25-44.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Salih Barışık
0000-0002-3029-2206
Türkiye

Engin Dursun ^*
0000-0002-4340-2275
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

7 Mayıs 2021

Gönderilme Tarihi

23 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

13 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 22 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.742002

IZ

https://izlik.org/JA29TA37MF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Barışık, S., & Dursun, E. (2021). Altın, Borsa, Döviz Piyasalarının Ekonomik Güven Endeksine Etki Sınaması: Türkiye Örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 253-280. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.742002

Cited By

Ekonomik Güven Endeksi ile İhracat Miktar Endeksi ve İthalat Miktar Endeksi Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği

Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.31200/makuubd.1116159

Türkiye’de Reel Döviz Kuru, Enflasyon ve Faiz Oranlarının Dış Ticaret Üzerindeki Etkisi: Simetrik ve Asimetrik Yöntemlerle Analiz

MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.33206/mjss.1186057

Borsa İstanbul Petrol, Kimya ve Plastik Sektör Endeksi ile Baltık Kirli Tanker ve Baltık Temiz Tanker Endeksi Arasındaki Asimetrik İlişki: Saklı Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar

Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.52642/susbed.1337760

Altın, Borsa, Döviz Piyasalarının Ekonomik Güven Endeksine Etki Sınaması: Türkiye Örneği

Gold, Stock Market, Currency Market of the Economic Confidence Index Impact Test: The Case of Turkey

Abstract

Keywords

Altın, Borsa, Döviz Piyasalarının Ekonomik Güven Endeksine Etki Sınaması: Türkiye Örneği

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Ekonomik Güven Endeksi ile İhracat Miktar Endeksi ve İthalat Miktar Endeksi Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği

Türkiye’de Reel Döviz Kuru, Enflasyon ve Faiz Oranlarının Dış Ticaret Üzerindeki Etkisi: Simetrik ve Asimetrik Yöntemlerle Analiz

Borsa İstanbul Petrol, Kimya ve Plastik Sektör Endeksi ile Baltık Kirli Tanker ve Baltık Temiz Tanker Endeksi Arasındaki Asimetrik İlişki: Saklı Eşbütünleşme Testinden Kanıtlar

DÖVİZ KURU VE EKONOMİK GÜVEN İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Güven Endeksleri ile Pay Senedi Piyasası İlişkisi: Sektörel Yaklaşım

Makroekonomik Endeksler Arasındaki İlişki: Kırılgan Beşli Ülkeleri Uygulaması

Modeling the Financial and Psychological Dynamics in the Healthcare Sector Using the Lazy Learning Algorithms

Altın Risk Primini Tahmininde Makine Öğrenme Modellerinin Etkinliğinin Keşfi: Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım

Altın, Döviz ve Pay Senedi Piyasalarındaki Fiyat Değişimleri: Türkiye’de Belirsizlik Endeksinin Rolü

Satın alma yöneticileri ve ekonomik görünüm endeksleri ile Borsa İstanbul arasındaki zamanla değişen nedensellik