Altın, Borsa, Döviz Piyasalarının Ekonomik Güven Endeksine Etki Sınaması: Türkiye Örneği

In the study, among many investment tool with reliability in Turkey to the fore gold, foreign exchange and stock markets, possibly associated with economic confidence index was examined. The CBRT bullion gold prices representing the gold prices, the CBRT US dollar sales price monthly averages representing the currency, the BIST 100 Stock Index representing the stock exchange and the economic confidence index data determined by TURKSTAT were included in the analysis and the monthly average of each variable in 2007: 01-2020: 03 period The natural logarithms of the prices are based on the data set. Firstly, stationarity levels of the variables  were determined by Augmented Dickey-Fuller and Phillips-Perron unit root tests; The Zivot Andrews unit root test also determined whether there were structural breaks in the series. Afterwards, Toda-Yamamoto and Boostrapa Based Hacker-Hatemi J Granger Causality Test, Hatemi and Roca Asymmetric Causality Test, Balcılar et al. Bootstrap Sliding Window Causality Test, Hatemi J and Irandoust Hidden Cointegration Test, Granger Yoon Hidden Cointegration Tests. As a result of the tests; US dollar rate, gold prices and BIST index, ECI; ECI also affects the BIST index; Asymmetrically, ECI and gold and BIST variables were affected. The interaction between ECI and BIST in 2008 and the US dollar in 2008 and 2018 is remarkable. In addition, it has been found that gold prices affect ECI.

Çalışmada; birçok yatırım aracı arasından, Türkiye özelinde güvenilirliği ile ön plana çıkan altın, döviz ve borsanın, ekonomik güven endeksi ile olası ilişkisi incelenmiştir. Altın fiyatlarını temsilen TCMB külçe altın fiyatları, dövizi temsilen TCMB ABD Doları satış fiyatı aylık ortalamaları, borsayı temsilen BIST 100 Hisse Senedi Endeksi ve TÜİK tarafından belirlenen ekonomik güven endeksi verileri analize dâhil edilmiş ve her bir değişkenin 2007:01-2020:03 dönemindeki aylık ortalama fiyatlarının doğal logaritmaları alınarak veri seti oluşturulmuştur. İlk olarak değişkenlerin Augmented Dickey-Fuller ve Phillips-Perron birim kök testleri ile durağanlık seviyeleri belirlenmiş; Zivot Andrews birim kök testi ile de serilerde yapısal kırılmaların olup olmadığı tespit edilmiştir. Ardından değişkenler arasında nedensellik ilişkileri incelenmek üzere sırasıyla, Toda-Yamamoto ve Boostrapa Dayalı Hacker-Hatemi J Granger Nedensellik Testi, Hatemi ve Roca Asimetrik Nedensellik Testi, Balcılar vd. Bootstrap Kayan Pencere Nedensellik Testi, Hatemi J ve Irandoust Saklı Eşbütünleşme Testi, Granger Yoon Saklı Eşbütünleşme Testleri yapılmıştır. Testler sonucunda; ABD dolar kuru, altın fiyatları ve BIST endeksinin, EGE’ni; EGE’nin de BIST endeksini etkilediği; asimetrik olarak da EGE ile altın ve BIST değişkenlerinin etkilediği bulgularını elde edilmiştir. EGE ile BIST’in 2008’de ve ABD dolarının ise 2008 ve 2018’de karşılıklı etkileşimi dikkat çekicidir. Ayrıca altın fiyatlarının da EGE’yi etkilediği bulguları elde edilmiştir.