Kişilik ile Tükenmişlik İlişkisinde İstismarcı Yönetimin Aracı Rolü: Banka Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma

Kemal Köksal; Arzu Uğurlu Kara

doi:10.37880/cumuiibf.1011933

TR EN

Kişilik ile Tükenmişlik İlişkisinde İstismarcı Yönetimin Aracı Rolü: Banka Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma

Öz

Tükenmişlik araştırmalarının çoğu çevresel ilişkilere odaklanmıştır, ancak kişilik faktörlerinin de tükenmişliğin gelişiminde önemli bir rol oynaması muhtemeldir. Bu çalışmada beş büyük kişilik özellikleri ile tükenmişlik algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bu ilişkide istismarcı yönetimin aracılık etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın ana kütlesini hizmet sektöründe faaliyet gösteren bankaların çalışanları oluşturmaktadır. Buna göre, kolayda örnekleme yöntemiyle 372 kişiden toplanan verilerin analizinde, değişkenler arası ilişkilerin tespiti için yapısal analiz modellemesi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre uyumluluk ve nevrotiklik istismarcı yönetim ve tükenmişliğin yordayıcısıdır. Ayrıca uyumluluk ve nevrotiklik ile tükenmişlik arasındaki ilişkide istismarcı yönetimin aracı bir rol oynadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayala, E., & Carnero, A. M. (2013). Determinants of burnout in acute and critical care military nursing personnel: a cross-sectional study from Peru. PloS one, 8(1), e54408.
Bakker, A. B., Van Der Zee, K. I., Lewig, K. A., & Dollard, M. F. (2006). The relationship between the big five personality factors and burnout: A study among volunteer counselors. The Journal of social psychology, 146(1), 31-50.
Banerjee, S., Califano, R., Corral, J., De Azambuja, E., De Mattos-Arruda, L., Guarneri, V., ... & Olmos, D. (2014). Professional burnout in European young oncologists: a European survey conducted by the European Society for Medical Oncology (ESMO) Young Oncologists Committee. Annals of Oncology, 25, v1.
Barrick, M. R., & Mount, M. K. (1991). The big five personality dimensions and job performance: a meta‐analysis. Personnel psychology, 44(1), 1-26.
Basch, J., & Fisher, C. D. (2000). Affective job events-emotions matrix: A classification of job related events and emotions experienced in the workplace. In Emotions in the workplace: Research, theory and practice (pp. 36-48). Quorum Books.
Bayarçelik, E. B., Vatansever Durmaz, B., & Gürler, N. (2019). İş Stresi ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma. İnsan ve İnsan Dergisi, 21, 493–523. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.513475
Bowling, N. A., Beehr, T. A., & Swader, W. M. (2005). Giving and receiving social support at work: The roles of personality and reciprocity. Journal of Vocational Behavior, 67(3), 476-489.
Bozionelos, N. (2004). The big five of personality and work involvement. Journal of Managerial Psychology, 19(1), 69–81. https://doi.org/10.1108/02683940410520664

Cañadas-De la Fuente, G. A., Vargas, C., San Luis, C., García, I., Cañadas, G. R., & Emilia, I. (2015). Risk factors and prevalence of burnout syndrome in the nursing profession. International journal of nursing studies, 52(1), 240-249.
Cano-García, F. J., Padilla-Muñoz, E. M., & Carrasco-Ortiz, M. Á. (2005). Personality and contextual variables in teacher burnout. Personality and Individual differences, 38(4), 929-940.
Ceyhan, A. A., & Siliğ, A. (2005). Banka Çalışanlarının Tükenmişlik Düzeyleri ile Uyum Düzeyleri Arasındaki İlişkiler. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 43–56.
Chan, K. B., Lai, G., Ko, Y. C., & Boey, K. W. (2000). Work stress among six professional groups: The Singapore experience. Social Science & Medicine, 50(10), 1415-1432.
Cordes, C. L., & Dougherty, T. W. (1993). A review and an integration of research on job burnout. Academy of management review, 18(4), 621-656.
Costa Jr, P. T., & McCrae, R. R. (1992). Four ways five factors are basic. Personality and individual differences, 13(6), 653-665.
Digman, J. M. (1990). Personality structure: Emergence of the five-factor model. Annual review of psychology, 41(1), 417-440.
Divinakumar, K. J., Bhat, P. S., Prakash, J., & Srivastava, K. (2019). Personality traits and its correlation to burnout in female nurses. Industrial psychiatry journal, 28(1), 24.
Ecie, M. T. (2013). Relationships among nursing burnout, the big five personality factors, and overall self-concept: the impact of assessing common method variance (Doctoral dissertation, The University of Tennessee at Chattanooga).
Eelen, S., Bauwens, S., Baillon, C., Distelmans, W., Jacobs, E., & Verzelen, A. (2014). The prevalence of burnout among oncology professionals: oncologists are at risk of developing burnout. Psycho‐Oncology, 23(12), 1415-1422.
Erdheim, J., Wang, M., & Zickar, M. J. (2006). Linking the Big Five personality constructs to organizational commitment. Personality and Individual Differences, 41(5), 959–970. https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.04.005
Ergin, C. (1992). Doktor ve hemşirelerde Tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin Uyarlanması. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları, 143–154.
Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn‐out. Journal of social issues, 30(1), 159-165.
Goldberg, L. R. (1990). An alternative" description of personality": the big-five factor structure. Journal of personality and social psychology, 59(6), 1216.
Gómez‐Urquiza, J. L., Vargas, C., De la Fuente, E. I., Fernández‐Castillo, R., & Cañadas‐De la Fuente, G. A. (2017). Age as a risk factor for burnout syndrome in nursing professionals: a meta‐analytic study. Research in nursing & health, 40(2), 99-110.
Gunkel, M., Schlaegel, C., Langella, I. M., & Peluchette, J. V. (2010). Personality and career decisiveness: An international empirical comparison of business students' career planning. Personnel Review.
Güner, F., Çiçek, H., & Can, A. (2014). Banka Çalışanlarının Mesleki Stres ve Tükenmişlik Düzeylerinin İş Doyumu ve Yaşam Doyumu Düzeyleri İle İlişkisi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 6(3), 59–77.
Hair, J., Black, W., Babin, B., & Anderson, R. (2010). Multivariate Data Analysis: A Global Perspective (7. baskı, C. 7th). Pearson Prentice Hall.
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kemal Köksal
0000-0001-7653-1762
Türkiye

Arzu Uğurlu Kara ^*
0000-0001-9348-6107
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

14 Ocak 2022

Gönderilme Tarihi

19 Ekim 2021

Kabul Tarihi

24 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 23 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1011933

IZ

https://izlik.org/JA66CS58CH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Köksal, K., & Uğurlu Kara, A. (2022). Kişilik ile Tükenmişlik İlişkisinde İstismarcı Yönetimin Aracı Rolü: Banka Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(1), 269-293. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1011933