Son Kilometre (Adım) Teslimatta Blokzincir Teknolojisinin Kullanımı

Yavuz Toraman; Fahriye Merdivenci; Makber Tekin

doi:10.37880/cumuiibf.1195981

TR EN

Son Kilometre (Adım) Teslimatta Blokzincir Teknolojisinin Kullanımı

Öz

Teknolojik gelişmeler 2000’li yılların başından itibaren hızlanarak yayılmaya başlamıştır. İlerleyen süreçlerde teknolojinin yeni bir ürünü olan blokzincir teknolojisi insan hayatına girmiştir. Söz konusu teknolojinin en önemli özelliği ise Tam (Gerçek) zamanlı veri aktarımıdır. Blokzincirin dağıtık ağı sayesinde insanlar herhangi bir merkeze bağlı kalmaksızın kendilerine ait olan verilerin takibini yapabilmektedir. Blokzincir teknolojisinin ürün ve kargo teslimat takibinde kullanılması tüketicinin ürününü anlık olarak takip edebilmesine olanak sağlarken teslimat zamanının tam olarak bilmesi gün içinde zaman kullanımını daha verimli hale getirecektir. Bu çalışmanın amacı lojistik sektörüne önemli katkı sağlaması düşünülen blokzincir teknolojisine yönelik tutum, niyet ve kullanım kabulü süreçlerini incelemektir. Çalışmada yeni teknolojilerin kabulünde literatürde sıkça kullanılan Yeniliklerin Yayılması Teorisi (YYT) ve Teknoloji Kabul Modelinden (TKM) faydalanılmıştır. Araştırmada birden çok ilişkinin analizinde sıkça başvurulan Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM), Smart PLS 3 paket programıyla birlikte kullanılmıştır. Lojistik süreçlerde özellikle e-ticaret faaliyetlerinin son basamağı olan teslimatlarda blokzincir teknolojisinin kullanımı nihai tüketici tarafından olumlu karşılanmıştır. Teknolojiyi kendilerine uyumlu ve faydalı olarak görmeleri gelecekte bu blokzincir teknolojisinin daha yaygın bir kullanıma sahip olacağını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Use of Blockchain Technology in Last Mile Delivery

Abstract

In the early 2000s, technology began to spread by accelerating its development. About 10 years later, blockchain technology, a new product of technology, has entered human life. The most important feature of this technology is Real-time data transfer. Thanks to the distributed network of blockchain, people can track their own data without being tied to any center. The use of blockchain technology in product and cargo delivery tracking will allow the consumer to track their product instantly while knowing the exact delivery time will make the use of time during the day more efficient. In this context, the attitude, intention, and acceptance of use processes towards blockchain technology, which is thought to make a significant contribution to the logistics sector, were examined in the research. In the adoption of new technologies, the Diffusion of Innovation Theory (DIT) and Technology Acceptance Model (TAM), which are frequently used in the literature, were used. Structural Equation Modeling (SEM), which is frequently used in the analysis of multiple relationships in the research, was used together with the Smart PLS 3 package program. The use of blockchain technology in logistics processes, especially in deliveries, which is the last step of e-commerce activities, has been positively received by the end consumer. The fact that they see technology as compatible and useful for them shows that this blockchain technology will have more widespread use in the future.

Keywords

Kaynakça

Ar, I. M., Erol, I., Peker, I., Ozdemir, A. I., Medeni, T. D., & Medeni, I. T. (2020). Evaluating the feasibility of blockchain in logistics operations: A decision framework. Expert Systems with Applications, 158, 113543.
Arora, S. C., Sharma, M., & Singh, V. K. (2022). Using diffusion of innovation framework with attitudinal factor to predict the future of mobility in the Indian market. Environmental Science and Pollution Research, 1-16.
Balcerzak, A. P., Nica, E., Rogalska, E., Poliak, M., Klieštik, T., & Sabie, O. M. (2022). Blockchain technology and smart contracts in decentralized governance systems. Administrative Sciences, 12(3), 96.
Borhani, S. A., Babajani, J., Raeesi Vanani, I., Sheri Anaqiz, S., & Jamaliyanpour, M. (2021). Adopting blockchain technology to improve financial reporting by using the technology acceptance model (TAM). International Journal Of Finance & Managerial Accounting, 6(22), 155-171.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri.
Dasgupta, S., Granger, M., & McGarry, N. (2002). User acceptance of e-collaboration technology: An extension of the technology acceptance model. Group Decision and Negotiation, 11(2), 87-100.
Davis, F. D. (1985). A technology acceptance model for empirically testing new end-user information systems: Theory and results (Doctoral dissertation, Massachusetts Institute of Technology).
Davis, F. D., & Venkatesh, V. (1996). A critical assessment of potential measurement biases in the technology acceptance model: three experiments. International journal of human-computer studies, 45(1), 19-45.

Deepa, N., Pham, Q. V., Nguyen, D. C., Bhattacharya, S., Prabadevi, B., Gadekallu, T. R., ... & Pathirana, P. N. (2022). A survey on blockchain for big data: approaches, opportunities, and future directions. Future Generation Computer Systems.
Dündar, A. O. (2021). Kitle Kaynak Lojistiğin Son Adım Teslimatlarda Uygulanması Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 24(2), 511-527.
Elmghaamez, I. K., Attah‐Boakye, R., Adams, K., & Agyemang, J. (2022). The diffusion of innovation theory and the effects of IFRS adoption by multinational corporations on capital market performance: a cross‐countryanalysis. Thunderbird International Business Review, 64(1), 81-108.
Ersöz, B. ve Özmen, M.(2020). “Dijitalleşme ve Bilişim Teknolojilerinin Çalışanlar Üzerindeki Etkileri”, AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 11(42): 170-179. DOI: 10.5824/ajite.2020.03.007.x
E-TİCARET. (2022). https://www.eticaret.gov.tr/istatistikler Erişim Tarihi: 09.10.2022
GETİR, (2022). Getir.com, Erişim Tarihi: 19.08.2022
Gülenç, İ. F., & Karagöz, B. (2008). E-lojistik ve Türkiye’de e-lojistik uygulamaları. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 73-91.
Hair, J. F., Hult, G. T., Ringle, C. M. and Sarstedt, M. (2017). A primer on partial least squares structural equation modelling (Pls-Sem) (2.nd Ed.) Los Angeles: Sage publication.
Hair, J. F., William C. B., Barry J. B., ve Rolph E. A (2010). "Multivariate Data Analysis", 7th ed., Pearson Education.(2010). He, M.,
Wang, H., Sun, Y., Bie, R., Lan, T., Song, Q., ... & Qiu, Z. (2022). T2L: A traceable and trustable consortium blockchain for logistics. Digital Communications and Networks.
İnaç, H., & Tanyaş, M. (2012). İstanbul’un kentsel lojistik analizi ve çözüm önerilerinin AHP ile değerlendirilmesi. 1. Ulusal Lojistik ve Tedarik Zinciri Kongresi Bildiri Kitabı, 137-147.
İslamoğlu, A. H., & Alnıaçık, Ü. (2014). Sosyal bilimlerde araştirma yöntemleri. Içinde (511). İstanbul: Beta Yayınevi.
Katebi, A., Homami, P., & Najmeddin, M. (2022). Acceptance model of precast concrete components in building construction based on Technology Acceptance Model (TAM) and Technology, Organization, and Environment (TOE) framework. Journal of Building Engineering, 45, 103518.
Krichen, M., Ammi, M., Mihoub, A., & Almutiq, M. (2022). Blockchain for modern applications: A survey. Sensors, 22(14), 5274.
Lee, H., & Kim, J. H. (2019). The effects of technostress from using blockchain on the technology acceptance model (TAM). Journal of Convergence for Information Technology, 9(8), 27-34.
Li, J., Rombaut, E., & Vanhaverbeke, L. (2021). A systematic review of agent-based models for autonomous vehicles in urban mobility and logistics: Possibilities for integrated simulation models. Computers, Environment and Urban Systems, 89, 101686.
Li, M., Shao, S., Ye, Q., Xu, G., & Huang, G. Q. (2020). Blockchain-enabled logistics finance execution platform for capital-constrained E-commerce retail. Robotics and Computer-Integrated Manufacturing, 65, 101962.
Marangunić, N., & Granić, A. (2015). Technology acceptance model: a literature review from 1986 to 2013. Universal access in the information society, 14(1), 81-95.
Miraz, M. H., Hassan, M. G., & Hasan, M. T. (2020). Factors affecting e-logistics in Malaysia: The mediating role of trust. Journal of Advanced Research in Dynamical and Control Systems, 12(SP3), 111-120.
Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A peer-to-peer electronic cash system. Decentralized Business Review, 21260.
PTT, (2022). www.ptt.gov.tr, Erişim Tarihi: 19.08.2022
Raja Santhi, A., & Muthuswamy, P. (2022). Influence of blockchain technology in manufacturing supply chain and logistics. Logistics, 6(1), 15.
Ramayah, T. J. F. H., Cheah, J., Chuah, F., Ting, H., & Memon, M. A. (2018). Partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) using smartPLS 3.0. An updated guide and practical guide to statistical analysis.
Rogers, E. M., Singhal, A., & Quinlan, M. M. (2014). Diffusion of innovations. In An integrated approach to communication theory and research (pp. 432-448). Routledge.
Silva, P. (2015). Davis' technology acceptance model (TAM)(1989). Information seeking behavior and technology adoption: Theories and trends, 205-219.
SOKMARKET, (2022). Sokmarket.com.tr Erişim Tarihi: 19.08.2022
Taherdoost, H. (2022). A Critical Review of Blockchain Acceptance Models—Blockchain Technology Adoption Frameworks and Applications. Computers, 11(2), 24.
Tan, W. K. A., & Sundarakani, B. (2020). Assessing Blockchain Technology application for freight booking business: A case study from Technology Acceptance Model perspective. Journal of Global Operations and Strategic Sourcing.
Tao, D., Fu, P., Wang, Y., Zhang, T., & Qu, X. (2022). Key characteristics in designing massive open online courses (MOOCs) for user acceptance: An application of the extended technology acceptance model. Interactive Learning Environments, 30(5), 882-895.
Toraman, Y. (2022a). User Acceptance of Metaverse: Insights from Technology Acceptance Model (TAM) and Planned Behavior Theory (PBT). EMAJ: Emerging Markets Journal, 12(1), 67-75.
Toraman, Y. (2022b). Dijital Türk Lirasının (DTL) Kullanım Kabulü: Teknoloji Kabul Modeli (TKM) ve Planlı Davranış Teorisi (PDT) Çerçevesinde İncelenmesi. Sosyoekonomi 30(54), 357-376.DOI: 10.17233/sosyoekonomi.2022.04.19
Vadgama, N., & Tasca, P. (2021). An analysis of blockchain adoption in supply chains between 2010 and 2020. Frontiers in Blockchain, 4, 610476.
Xu, X., & He, Y. (2022). Blockchain application in modern logistics information sharing: A review and case study analysis. Production Planning & Control, 1-15.
YEMEKSEPETİ, (2022). Yemeksepeti.com, Erişim Tarihi: 19.08.2022
Yildiz, E. (2020). Smart PLS İle Yapısal Eşitlik Modellemesi. Seçkin Basımevi, Ankara.
Zheng, Z., Xie, S., Dai, H., Chen, X., & Wang, H. (2017, June). An overview of blockchain technology: Architecture, consensus, and future trends. In 2017 IEEE international congress on big data (BigData congress) (pp. 557-564). Ieee.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yavuz Toraman ^*
0000-0002-5196-1499
Türkiye

Fahriye Merdivenci
0000-0001-8956-7051
Türkiye

Makber Tekin
0000-0001-5817-2962
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Ocak 2023

Gönderilme Tarihi

28 Ekim 2022

Kabul Tarihi

8 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 24 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1195981

IZ

https://izlik.org/JA38TC66SS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Toraman, Y., Merdivenci, F., & Tekin, M. (2023). Son Kilometre (Adım) Teslimatta Blokzincir Teknolojisinin Kullanımı. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1), 159-169. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1195981

Cited By

New technologies in small business models: use of electric vehicles in last-mile delivery for fast-moving consumer goods

Journal of Small Business and Enterprise Development

https://doi.org/10.1108/JSBED-08-2023-0375

USER ACCEPTANCE OF VIRTUAL COMMERCE ON METAVERSE INSIGHTS FROM INNOVATION DIFFUSION THEORY (IDT) AND TECHNOLOGY ACCEPTANCE MODEL

Akademik Hassasiyetler

https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1345212

Ön Büro Otomasyon Sistemlerinin Yeniliklerin Yayılması Teorisi (YYT) Kapsamında Analizi: Otelciler Üzerine Bir Araştırma

Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.31592/aeusbed.1663757