TÜRK SİVİL HAVA TAŞIMACILIĞI ENDÜSTRİSİNİN REKABET GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

Murat Ahmet Doğan; Ebül Muhsin Doğan

doi:10.37880/cumuiibf.1243612

TR EN

TÜRK SİVİL HAVA TAŞIMACILIĞI ENDÜSTRİSİNİN REKABET GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bu makale için 31 Ocak 2024 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumuiibf/article/1413665

Öz

Küreselleşen dünyada serbestleşme sürecinin etkisiyle sivil hava taşımacılığı endüstrisinde önemli gelişmeler yaşanmıştır. Serbestleşme sürecinin havayolu işletmelerinde önemli yapısal dönüşümlere sebep olmasına rağmen, dünyada ve özellikle Türkiye’de bu endüstrinin serbestleşmesinin havayolu taşıyıcılarının rekabet gücü üzerine etkisi halen tam olarak ortaya konulmamıştır. Bu sebeple çalışmada Türk sivil havacılığında yaşanan serbestleşme sürecinin ülke endüstrisinin ve havayolu taşıyıcılarının rekabet güçleri üzerindeki etkisinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri havayolu işletmelerinin 2012-2021 yılları faaliyet raporlarından ve ülke/bölge hava taşımacılığı ticaret verileri Dünya Ticaret Örgütü’nden (DTÖ) derlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda veri analizinde elmas modelinden yararlanılmıştır. İlk olarak, bölgeler arasındaki sivil hava taşımacılığı ticaret yapılarının değerlendirilmesinde açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler (RCA) analizi kullanılmıştır. İkinci olarak, toplam faktör verimliliği (TFV) değişiminin hangi alandan olduğunun tespiti için Malmquist endeks analizi tercih edilmiştir. Son olarak da seçilen havayolu işletmelerinin birim maliyet, gelir ve kar verileri kullanılarak rekabet üstünlüğünün birim bazlı tespiti yapılmıştır. Araştırma sonuçları son 10 yıllık dönemde Türk hava taşımacılığı sektöründe toplam faktör verimliliğinin her yıl yaklaşık %10 arttığı ve bu artışın temel kaynağının teknolojik değişim olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak, çalışma, Türk sivil hava taşımacılığı endüstrisinin dünya ortalaması, Avrupa Birliği ve BRICS ülkeleri karşısında istikrarlı ve güçlü bir rekabet üstünlüğüne sahip olduğunu göstermiştir. Son olarak çalışmada Türkiye’de endüstrinin serbestleşmesinin etkisi tespit edilmiştir. Serbestleşmeden sonra havayolu taşıyıcılarının rekabet gücü olumlu etkilendiği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

EVALUATION OF THE COMPETITIVENESS POWER OF THE TURKISH CIVIL AIR TRANSPORT INDUSTRY

Bu makale için 31 Ocak 2024 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumuiibf/article/1413665

Abstract

In the globalizing world, with the effect of the deregulation process, significant developments have been experienced in the civil air transport industry. Even though the deregulation process has caused significant structural transformations in airline companies, the effect of deregulation of this industry on the competitiveness of airline carriers in the world and especially in Turkey has not been fully revealed yet. For this reason, it is aimed to analyze the effect of the deregulation process in Turkish civil aviation on the competitiveness of the country's industry and airline carriers. The research data were compiled from the 2012-2021 annual reports of the airline companies and the country/region air transport trade data from the World Trade Organization (WTO). For this purpose, the diamond model was used in data analysis. First, the revealed comparative advantage (RCA) analysis is used to evaluate the civil air transport trade structures between regions. Secondly, Malmquist index analysis was preferred to determine from which area the change in total factor productivity (TFV) occurred. Finally, a unit-based determination of competitive advantage was made by using unit cost, income, and profit data of selected airlines. The results of the research have determined that the total factor productivity in the Turkish air transport sector has increased by about 10% every year in the last 10 years and the main source of this increase is technological change. In addition, the study showed that the Turkish civil air transport industry has a stable and strong competitive advantage over the world average, European Union, and BRICS countries. Finally, the effect of the deregulation of the industry in Turkey has been determined in the study. After the deregulation, it has been revealed that the competitiveness of air carriers is positively affected.

Keywords

Bu makale için 31 Ocak 2024 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumuiibf/article/1413665

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acemoglu, D., Laibson, D., & List, J. (2019). Microeconomics (2 ed.). Pearson.
Akiş, E., & Çetin, M. (2016). Comparison of Turkish chemical industry with BRIC countries on the basis of revealed comparative advantages. Istanbul University Econometrics and Statistics e-Journal(24), 40-59.
Akyüz, K. C., Yildirim, İ., Ersen, N., Akyüz, İ., & Memiş, D. (2020). Competitiveness of the forest products industry in Turkey: the revealed comparative advantage index. Drewno: prace naukowe, doniesienia, komunikaty, 62.
American. Faaliyet Raporları. Retrieved 05.04.2022 from https://americanairlines.gcs-web.com/sec-filings
Assadzadeh, A., Behbudi, D., Miyarkolaie, N. F., & Moghadam, H. M. (2013). A study of the revealed comparative advantage in the textile and clothing industries between Iran and Turkey. International journal of economics and finance studies, 5(2), 95-107.
Aydın, A., Byashimov, G., & Yaykaşlı, M. (2014). Karadeniz ülkelerinin rekabet gücü analizi: su ürünleri sektörü örneği. Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 2(1), 8-13.
Balassa, B. (1965). Trade liberalisation and “revealed” comparative advantage 1. The manchester school, 33(2), 99-123.
Canan, S., & Ceyhan, V. (2016). Total factor productivity change and innovation in farms producing paddy in Bafra District of Samsun, Turkey. Custos e Agronegocıo On Lıne, 12(1), 201-219.

Caves, D. W. (1985). The effect of new entry on productivity growth in the US airline industry 1947-1981. Logistics and Transportation Review, 21(4).
Caves, D. W., Christensen, L. R., & Diewert, W. E. (1982). The economic theory of index numbers and the measurement of input, output, and productivity. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1393-1414.
Caves, D. W., Christensen, L. R., & Tretheway, M. W. (1983). Productivity performance of US trunk and local servce airlines in the era of deregulation. Economic Inquiry, 21(3), 312-324.
Caves, D. W., Christensen, L. R., Tretheway, M. W., & Windle, R. J. (1987). An assessment of the efficiency effects of US airline deregulation via an international comparison. Public regulation: New perspectives on institutions and policies, 285-320.
Coelli, T. (1996). A guide to DEAP version 2.1: a data envelopment analysis (computer) program. Centre for Efficiency and Productivity Analysis, University of New England, Australia, 96(08), 1-49.
Coelli, T. (1998). A multi-stage methodology for the solution of orientated DEA models. Operations Research Letters, 23(3-5), 143-149.
Costinot, A., Donaldson, D., & Komunjer, I. (2012). What goods do countries trade? A quantitative exploration of Ricardo's ideas. The Review of economic studies, 79(2), 581-608.
Delta. Faaliyet Raporları. Retrieved 05.04.2022 from https://ir.delta.com/financials/default.aspx
Demir, N., & Aksoy, A. (2021). Competitive power of Turkey’s aquaculture sector and comparison with other leading countries. Marine Science and Technology Bulletin, 258-268. DHMİ. https://www.dhmi.gov.tr/Sayfalar/FaaliyetRaporlari.aspx
DHMİ. (2021). Havayolu Sektör Raporu. Retrieved 10.11.2022 from https://www.dhmi.gov.tr/Lists/HavaYoluSektorRaporlari/Attachments/15/2021-Havayolu-Sektor-Raporu.pdf
Distexhe, V., & Perelman, S. (1994). Technical efficiency and productivity growth in an era of deregulation: the case of airlines. Swiss Journal of Economics and Statistics, 130(4), 669-689.
DTÖ. Uluslararası Ticaret Verileri. Retrieved 27.02.2022 from https://stats.wto.org
Erkan, B., & Bozduman, E. T. (2019). Analysis of Specialization and Competition Level in Turkey's Tourism Sector. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(38), 1-12.
Färe, R., Grifell‐Tatjé, E., Grosskopf, S., & Knox Lovell, C. (1997). Biased technical change and the Malmquist productivity index. Scandinavian journal of Economics, 99(1), 119-127.
Färe, R., Grosskopf, S., Norris, M., & Zhang, Z. (1994). Productivity growth, technical progress, and efficiency change in industrialized countries. The American economic review, 66-83.
Färe, R., Grosskopf, S., & Russell, R. R. (1997). Index numbers: essays in honour of Sten Malmquist. Springer Science & Business Media.
Fethi, M. D. (2000). Efficiency and productivity growth in the European airlines industry: applications of Data Envelopment Analysis, Malmquist Productivity Index and Tobit Analysis. University of Leicester (United Kingdom).
Goetz, A. R., & Vowles, T. M. (2009). The good, the bad, and the ugly: 30 years of US airline deregulation. Journal of Transport Geography, 17(4), 251-263.
Goswami, B., & Nath, H. K. (2021). India's Revealed Comparative Advantages in Merchandise Trade with Country Groups at Different Levels of Development. Contemporary Economic Policy, 39(2), 377-397.
Güneş, S., & Tan, M. (2017). Static and Dynamic Revealed Comparative Advantage: A Comparative Analysis of Turkey and Russia. İktisadi Yenilik Dergisi, 4(3), 22-38.
Halife, H. (2022). Competitiveness Analysis of Textile Industry of Turkey: Revealed Comparative Advantage Approach. International Journal of Global Business and Competitiveness, 1-6.
IATA. (2022). Endüstri Karlılığı. Retrieved 30.11.2022 from https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/economic-reports/a-return-to-industry-profitability-in-2023/ KLM, A. F. Faaliyet Raporları. Retrieved 05.04.2022 from
https://www.airfranceklm.com/en/finance/publications
Krugman, P., & Wells, R. (2018). Microeconomics (5 ed.). Worth Publishers.
Leromain, E., & Orefice, G. (2014). New revealed comparative advantage index: Dataset and empirical distribution. International Economics, 139, 48-70.
Lufthansa. Faaliyet Raporları. Retrieved 03.04.2022 from https://investor-relations.lufthansagroup.com/en/publications.html
Mahadevan, R. (2002). A DEA approach to understanding the productivity growth of Malaysia's manufacturing industries. Asia Pacific Journal of Management, 19(4), 587-600.
Malmquist, S. (1953). Index numbers and indifference surfaces. Trabajos de estadística, 4(2), 209-242.
Mankiw, N. G., Taylor, M. P., & Ashwin, A. (2020). Microeconomics (5 ed.). Cengage Learning EMEA.
Maryam, J., Banday, U. J., & Mittal, A. (2018). Trade intensity and revealed comparative advantage: an analysis of Intra-BRICS trade. International Journal of Emerging Markets.
Mizik, T. (2021). Agri-food trade competitiveness: A review of the literature. Sustainability, 13(20), 11235.
Moon, H. C., Rugman, A. M., & Verbeke, A. (1998). A generalized double diamond approach to the global competitiveness of Korea and Singapore. International business review, 7(2), 135-150.
Pegasus. Faaliyet Raporları. Retrieved 01.03.2022 from
https://www.pegasusyatirimciiliskileri.com/tr/operasyonel-ve-finansal-veriler/faaliyet-raporlari
Porter, M. E. (1990). The competitive advantage of nations/Michael E. Porter. NY: The Free press. A Division of Macmillan Inc, 855.
Reyes, G. U. (2014). Examining the revealed comparative advantage of the ASEAN 6 countries using the Balassa index and Lafay index. Journal of Global Business and Trade, 10(1), 1-11. SHGM. Faaliyet Raporları. Retrieved 25.12.2021 from https://web.shgm.gov.tr/tr/kurumsal/4006-faaliyet-raporlarimiz
Singapore. Faaliyet Raporları. Retrieved 05.04.2022 from https://www.singaporeair.com/en_UK/sg/about-us/information-for-investors/annual-report/
Soyyiğit, S., & Yavuzaslan, K. (2020). An Investigation of Turkey’s Competitiveness on Different Products Groups in Automotive Sector via Revealed Comparative Advantage Index. In Eurasian Economic Perspectives (pp. 125-140). Springer.
Sönmüş, A., & Aslan, M. H. (2021). Comparative Advantage of Turkish Olive Oil in Global Markets: An Empirical Analysis. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 9(6), 1114-1119.
Şahinli, M. (2014). Revealed Comparative advantage and competitiveness: Turkey agriculture sector. Yuzuncu Yıl University Journal of Agricultural Sciences, 24(3), 210-217.
THY. Faaliyet Raporları. https://investor.turkishairlines.com/tr/mali-ve-operasyonel-veriler/faaliyet-raporlari
Topcu, B. A., & Kılavuz, E. (2012). Revealed comparative advantage and competitiveness of the turkish manufacturing sector in the European market. International journal of economics and finance studies, 4(2), 21-35.
Topçu, B. A., & Sarıgül, S. S. (2015). Comparative advantage and the product mapping of exporting sectors in Turkey. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(18), 330-348.
Tubadji, A., & Nijkamp, P. (2018). Revisiting the Balassa–Samuelson effect: International tourism and cultural proximity. Tourism Economics, 24(8), 915-944.
United. Faaliyet Raporları. Retrieved 05.04.2022 from https://ir.united.com
WorldBank. Air Transport, passenger carried. Retrieved 15.02.2022 from https://data.worldbank.org/indicator/IS.AIR.PSGR
Yazgan, A. E., & Yiğit, S. (2013). Türk Sivil Havacilik Sektörünün Uluslararasi Rekabetçilik Düzeyinin Analizi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(25), 421-445.
Yeldan, M., Kesgingöz, H., & Güçlü, U. (2020). Analysis of Turkey's iron-steel industry in the world trade. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16(4), 854-869.
Yıldırım, Ç., Türkten, H., & Ceyhan, V. (2022). Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünün değerlendirilmesi. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 39(3), 243-252.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Murat Ahmet Doğan ^*
0000-0002-4646-616X
Türkiye

Ebül Muhsin Doğan
0000-0003-0281-6217
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

19 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

29 Ocak 2023

Kabul Tarihi

20 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 24 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1243612

IZ

https://izlik.org/JA45EB42CZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Doğan, M. A., & Doğan, E. M. (2023). TÜRK SİVİL HAVA TAŞIMACILIĞI ENDÜSTRİSİNİN REKABET GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 266-278. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1243612

Cited By

Türk Sivil Havacılığı Endüstrisinin Etkinliği ile Endüstri Yoğunlaşması Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Sosyoekonomi

https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2024.01.19