Kuşaklara göre Akademisyenlerin Yapay Zeka Kaygıları Üzerine Bir Değerlendirme

Mustafa Özkan; Esra Gökçen Kaygısız

doi:10.37880/cumuiibf.1563751

TR EN

Kuşaklara göre Akademisyenlerin Yapay Zeka Kaygıları Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, farklı kuşaklardaki akademisyenlerin gelişen ve çeşitlenen yapay zekâ (YZ) ile ilgili kaygılarını incelemeyi amaçlamaktadır. YZ teknolojilerinin hızla gelişmesi, her sektördeki ve her özellikteki çalışanda güvenlik, işini kaybetme, kültürel yozlaşma ve hatta bilim kurgu temalı eserlerdeki gibi bir geleceğin olması gibi endişelere yol açmıştır. Bu endişelerin, sürekli araştırma ve analiz yapmak durumunda olan ve elde ettikleri bulguları öğrencilere aktarmakla yükümlü olan akademisyenleri de etkilemesi muhtemeldir. Bu noktadan hareketle çalışma, şu an yükseköğretim içinde işletme fakültelerinde görev yapan X Kuşağı, Y Kuşağı ve Z Kuşağı gibi farklı kuşaklardaki akademisyenlerin YZ ile ilgili endişelerini ve bu endişelerin derecelerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, anket aracılığıyla kullanılarak veri toplanmış ve katılımcıların YZ’nin iş gücü, eğitim ve araştırma süreçleri üzerindeki potansiyel etkilerine ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir. Veriler, kuşaklar arasında kaygı düzeylerinde anlamlı farklar olup olmadığını belirlemek amacıyla istatistiksel analizlerle incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre X Kuşağı'nın genellikle YZ’nin olumsuz etkilerine yönelik daha yüksek kaygılar taşıdığı, Y ve Z kuşaklarının kaygı düzeyleri arasında bir fark olmadığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

An Assessment of Academicians’ Artificial Intelligence Concerns by Generations

Abstract

This study aims to examine the anxiety of academicians from different generations regarding the evolving and diversifying field of artificial intelligence (AI). The rapid development of AI technologies has led to concerns about security, job loss, cultural degeneration, and even a future like in science fiction-themed works for employees in every sector. These concerns are likely to impact academics as well, who must engage in ongoing research and analysis while also being responsible for sharing their findings with their students. From this point of view, the study aims to compare the concerns and degrees of these concerns of academicians from different generations, such as Generation X, Generation Y, and Generation Z, who are currently working in business administration in higher education, regarding AI. The study collected data through a survey, evaluating participants' perspectives on the potential impacts of AI on the workforce, education, and research processes. The data was examined with statistical analyses to determine whether there were significant differences in anxiety levels between generations. According to the findings, it was observed that Generation X generally had higher concerns about the negative effects of AI, while there was no difference between the anxiety levels of Generations Y and Generation Z.

Keywords

Etik Beyan

Etik kurul raporu ekte dosya olarak sunulmuştur.

Kaynakça

Acemoğlu, D. (2022). Yapay zekayı yeniden tasarlamak. Efil Yayınevi.
Akkaya B, Kırkbir İ.B., & Üstgörül S.(2024). Evaluation of artificial intelligence anxiety status of generation Z candidate nurses using machine learning in perspective of leadership. Environment and Social Psychology 2024; 9(7): 6136. DOI: 10.59429/esp.v9i7.6136
Akkaya, B., Özkan, A. & Özkan, H. (2021). Yapay zekâ kaygı (YZK) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5(2), Sayfa No.1125-1146.
Alay Demirel, B., & Yıldız Bağdoğan, S. (2023). İş yaşamında kuşaklar ve motivasyon farklılıkları. Bursa Uludağ Journal of Economy and Society, 42(2), 129-141
Alkhalifah, J.M., Bedaiwi, A.M., Shaikh, N., Seddiq, W. & Meo, S.A. (2024). Existential anxiety about artificial intelligence (AI)- is it the end of humanity era or a new chapter in the human revolution: questionnaire-based observational study. Front. Psychiatry 15:1368122. DOI: 10.3389/fpsyt.2024.1368122
Ayduğ, D., & Altınpulluk, H. (2023). Investigation of pre-service teachers’ artificial intelligencea anxiety levels. 36th Asian Association of Open Universities Conference, 28-30 Eylül, 2023, İStanbul17(18), 14.
Bağçı, E., & İçöz, O. (2019). Z ve Alfa kuşağı ile dijitalleşen turizm. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 232-256. https://doi.org/10.32572/guntad.578926
Bhbosale, S., Pujari, V., & Multani, Z. (2020). Advantages and disadvantages of artificial intellegence. Aayushi International Interdisciplinary Research Journal, 227-230

Bilgilier, H., & Çetin, B., (2020). Siyasi liderlerden beklenen liderlik özellikleri: X ve Y kuşağı bağlamında nitel bir araştırma. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 135-151.
Bulut H, Kınoğlu NG, Karaduman B.(2024). The fear of artificial intelligence: Dentists and the anxiety of the unknown. Journal of Advanced Research in Health Sciences 7(1):55-60. https://doi.org/10.26650/JARHS2024-1302739
Cantas, Ç., Soyer, C., & Batur, Ö., (2024). Examination of undergraduate students' artificial intelligence anxiety, multidimensional 21st century skills, and lifelong learning levels in terms of various variables. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 23(3), 29-53.
Chan, C.K.Y., & Lee, K.K.W.(2023). The AI generation gap: Are Gen Z students more interested in adopting generative AI such as ChatGPT in teaching and learning than their Gen X and millennial generation teachers?. Smart Learn. Environ. 10, 60 (2023). https://doi.org/10.1186/s40561-023-00269-3
Çetiner, N., & Çetinkaya, F. Ö. (2024). Çalışanların yapay zekâ kaygısı ile motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki: Turizm çalışanları üzerine bir araştırma. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 159-173. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1297394
Çevik, O & Özkan, M.(2023). SPSS ile istatistiksel analizler. Nobel Akademik Yayıncılık.
Dalimunte, I., Miraja, B. A., Persada, S. F., Prasetto, Y. T., Belgiawan, P. F., & Redi, A. A. N. P. (2019). Comparing generation Z’s behavior intention in using digital wallet for online and in-store transaction: A unified theory of acceptance and use of technology 2 approach. Journal of Applied Economic Sciences, 14(3), 660–672. https://doi.org/10.14505/jaes.v14.3(65).04
Debb, S. M., Schaffer, D. R., & Colson, D. G. (2020). A reverse digital divide: comparing ınformation security behaviors of generation Y and generation Z adults. The International Journal of Cybersecurity Intelligence and Cybercrime, 3(1), 42–55. https://doi.org/10.52306/03010420g xuv5876
Dönmez, S. (2020). Felsefi bağlamda yapay zekâ ve 2025 sendromu. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 20 Sayı:2
Dörfler, V. (2023). Yöneticiler için yapay zeka. Çev: Cihan Alyat. Türkiye İş Bankası Yayınları
Göklüberk Özlü, P., & Ekici Demir, N. (2024). Moda tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli sistemler. STAR Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 5(8), 110-122.
Göksel, A., & Güneş, G. (2017). Kuşaklar arası farklılaşma: X ve Y kuşaklarının örgütsel sessizlik davranışı bağlamında analizi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(3), 807-828.
Görmez, A. B. (2021). Neoliberal özne olarak z kuşağı. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 509-530.
Hafızoğlu, Y. (2021). Z kuşağı seçmen davranışları. International Journal of Education and New Approaches, 4(2), 141-164. https://doi.org/10.52974/jena.1035189
Hopcan, S., Türkmen, G., & Polat, E. (2024). Exploring the artificial intelligence anxiety and machine learning attitudes of teacher candidates. Education and Information Technologies, 29(6), 7281-730
Falebita, O. S. (2024). Assessing the relationship between anxiety and the adoption of Artificial Intelligence tools among mathematics preservice teachers. Interdisciplinary. Journal of Education Research, 6, 1–13. https://doi.org/10.38140/ijer-2024.vol6.201.
Kavalcı, K. & Ünal, S. (2016). Y ve Z Kuşaklarının Öğrenme Stilleri ve Tüketici Karar Verme Tarzları Açısından Karşılaştırılması, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20 (3), 1033-1050.
Kaygısız, E. G., & Sipahi, H. (2019). Y Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Bireysel Yenilik ve Endüstri 4.0 Bilgi Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 18(2), 922-936. https://doi.org/10.21547/jss.44287928/smryj.64393
Köroğlu, Y. (2017). Yapay zeka’nın teorik ve pratik sınırları. Bogaziçi Üniversitesi Yayınevi, 1-10.
Kuran, E. (2019). Z bir kuşağı anlamak. Mundi Kitap.
Kurçer, D. & Civelek, M. (2023). Smart systems in tourism enterprises within the scope of artificial intelligence. İçinde Dalgın, T. & Civelek, M. (ed.), Change and New Search in Tourism. Özgür Yayımcılık. DOI: https://doi.org/10.58830/ ozgur.pub286.c1130 Kurtuluş, Ö. (2023). Yapay zeka ve sivil toplum: İyi amaçlar için yapay zeka. Dijital Pro.
Li, J., & Huang, J. S. (2020). Dimensions of artificial intelligence anxiety based on the integrated fear acquisition theory. Technology in Society, 63, 101410.
İlaslan, E. (2023). Yapay zeka sohbet robotları ve ChatGPT’nin hemşirelik eğitimde kullanılması. Akdeniz Hemşirelik Dergisi 2023; 2(2): 73-80
Mücevher, M. H., & Erdem, R. (2018). X kuşağı akademisyenler ile y kuşağı öğrencilerin birbirlerine karşı algıları. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(22), 60-74. https://doi.org/10.21076/vizyoner.391745
Sevimli Deniz, S. (2022). Yapay zekâ kaygısının incelenmesine ilişkin bir araştırma. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, http://dx.doi.org/10.292
Shams, G., Rehman, M. A., Samad, S., & Oikarinen, E. L. (2020). Exploring customer’s mobile banking experiences and expectations among generations X, Y & Z. Journal of Financial Services Marketing, 25(1–2), 1–13. https://doi.org/10.1057/s41264-020-00071-z
Szymkowiak, A., Melović, B., Dabić, M., Jeganathan, K., & Kundi, G. S. (2021). Information technology and Gen Z: The role of teachers, the internet, and technology in the education of young people. Technology in Society, 65, 101565.
Şen, A. T. (2024). Kamu çalışanlarının yapay zeka kaygı düzeylerinin belirlenmesi: Kastamonu örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2).
Tarsuslu, S., Agaoglu, F. O. & Bas, M. (2024). Can digital leadership transform AI anxiety and attitude in nurses? Journal of Nursing Scholarship, 00, 1–11. https://doi.org/10.1111/jnu.13008
Özbek, A. (2024). Muhasebe meslek mensuplarının yapay zekâ kaygılarının gelecekte istihdam edilebilirlik algıları üzerine bir çalışma. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 254-267. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1329511
Ünal, A., & Kılınç, İ. (2020). Yapay zekâ işletme yönetimi ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, 6(1), 51-78.
Venkatesh, V., Thong, J. Y. L., & Xu, X. (2012). Consumer acceptance and use of information technology: Extending the unified theory of acceptance and use of technology. MIS Quarterly: Management Information Systems, 36(1), 157–178. https://doi.org/10.2307/41410412
Wang, Y. Y., & Wang, Y. S. (2019). Development and validation of an artificial intelligence anxiety scale: An initial application in predicting motivated learning behavior. Interactive Learning Environments, 30(4), 619–634. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1674887-

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Özkan ^*
0000-0002-4439-2531
Türkiye

Esra Gökçen Kaygısız
0000-0002-4950-9508
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

19 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

21 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

8 Ekim 2024

Kabul Tarihi

13 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1563751

IZ

https://izlik.org/JA65NZ82EW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özkan, M., & Kaygısız, E. G. (2025). Kuşaklara göre Akademisyenlerin Yapay Zeka Kaygıları Üzerine Bir Değerlendirme. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(1), 183-195. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1563751

Cited By

Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Kaygıları Üzerine Bir İnceleme

Asya Studies

https://doi.org/10.31455/asya.1752686