ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONEL DİNDARLIK ALGILAMA DÜZEYLERİ İLE ÖRGÜTSEL ADALET ALGILAMA DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Muradiye Varol; Yasemin Muş; Adnan Akın

doi:10.37880/cumuiibf.1818464

TR EN

ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONEL DİNDARLIK ALGILAMA DÜZEYLERİ İLE ÖRGÜTSEL ADALET ALGILAMA DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin motivasyonel dindarlık algı düzeyleri ile örgütsel adalet algı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin demografik faktörlere göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymaktır. Öğretmenlerin motivasyonel dindarlık düzeyleri ile örgütsel adalet algıları arasındaki ilişkiyi incelemek hem bireysel psikolojik süreçleri hem de örgütsel yapıları daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Bu yönüyle çalışma, bireyin içsel değer sistemi ile örgütsel yapıların nasıl kesiştiğini anlamak açısından özgün bir yaklaşım sunmaktadır. Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemi, Ankara ili Mamak ilçesinde Anadolu liselerinde görev yapan toplam 310 öğretmenden oluşmaktadır. Örneklem, basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Bu yöntem, çalışmaya katılacak bireylerin evrenden eşit olasılıkla seçilmesini sağlamış ve bulguların genellenebilirliğini artırmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin motivasyonel dindarlık düzeyleri ile örgütsel adalet algıları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = .42, p < .01). Özellikle “Tanrı ile güven ilişkisi” boyutu ile dağıtımsal adalet algısı arasında daha güçlü bir ilişki saptanmıştır. Demografik değişkenler açısından incelendiğinde, motivasyonel dindarlığın cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaştığı; kadın öğretmenlerin daha yüksek düzeyde motivasyonel dindarlık algısına sahip olduğu görülmüştür. Örgütsel adalet algısı ise cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve kıdeme göre anlamlı farklılık gösterirken, aynı kurumda geçirilen süreye göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Sonuçlar, içsel dini motivasyonun örgütteki adalet algısını olumlu yönde etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, eğitim kurumlarında adalet temelli liderlik uygulamalarının geliştirilmesi ve özellikle genç ve az kıdemli öğretmenlere yönelik destekleyici yapılar oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

INVESTIGATING THE RELATIONSHIP BETWEEN TEACHERS’ PERCEPTIONS OF MOTIVATIONAL RELIGIOSITY AND ORGANIZATIONAL JUSTICE PERCEPTIONS

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between teachers' levels of motivational religiosity and their levels of perceived organizational justice, and to determine whether these variables show a significant difference based on demographic factors. Examining the relationship between teachers' levels of motivational religiosity and their perceptions of organizational justice will contribute to a better understanding of both individual psychological processes and organizational structures. In this respect, the study offers a unique approach to understanding how an individual's internal value system intersects with organizational structures. This research was designed using the correlational survey model from quantitative research methods. The sample of the study consists of a total of 310 teachers working in Anatolian high schools in the Mamak district of Ankara. The sample was determined using the simple random sampling method. This method ensured that the individuals participating in the study were selected with equal probability from the population and increased the generalizability of the findings. According to the research findings, a positive and significant relationship was found between teachers' levels of motivational religiosity and their perceptions of organizational justice (r = .42, p < .01). In particular, a stronger relationship was found between the “trust relationship with God” dimension and the perception of distributive justice. When examined in terms of demographic variables, motivational religiosity was found to differ significantly by gender; female teachers were found to have a higher level of perceived motivational religiosity. Perceived organizational justice showed significant differences by gender, age, educational status, and seniority, but did not show a significant difference based on the length of time spent in the same institution. The results reveal that internal religious motivation can positively influence the perception of justice within the organization. In this regard, it is recommended that justice-based leadership practices be developed in educational institutions and that supportive structures be created, especially for young and less senior teachers.

Keywords

Kaynakça

Akman, Y. (2018). Investigating the Relationship between Organizational Justice, Work Motivation and Teacher Performance. Cukurova University Faculty of Education Journal, 47(2), 100-143.
Alanoğlu, M., & Demirtaş, H. (2018). The relationship between teachers' perceptions of organizational justice and their organizational commitment. Journal of Education and Training Studies, 6(2), 105–114.
Allport, G. W., & Ross, J. M. (1967). Personal religious orientation and prejudice. Journal of Personality and Social Psychology, 5(4), 432–443.
Baltacı, A. (2019). Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile iş doyumları arasındaki ilişki. SDU International Journal of Educational Studies, 6(2), 161-173.
Banister, E. N. (2011). Towards an improved measure of intrinsic/extrinsic religious orientation: The “Religious Orientation Scale–Revised”. Journal of Psychology and Theology, 39(1), 22–30.
Başar, U., & Sığrı, Ü. (2015). Effects of Teachers' Organizational Justice Perceptions on Intention to Quit. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 15(1), 45–59.
Bibby, D. (2007). Perceptions of age discrimination and organizational justice. Equality, Diversity and Inclusion: An International Journal, 26(5), 385–397.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri (8. baskı). Pegem Akademi.

Byrd, M., Hageman, A., & Peterson, A. (2007). Intrinsic motivation and subjective well-being: The unique contribution of religiousness. Mental Health, Religion & Culture, 10(6), 509–527.
Clements, A. D. (1998). Intrinsic religious motivation and attitudes toward death. Journal of Religion and Health, 37(1), 1–11.
Colquitt, J. A., Conlon, D. E., Wesson, M. J., Porter, C. O., & Ng, K. Y. (2001). Justice at the millennium. Journal of Applied Psychology, 86(3), 425–445.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Demir, K. (2016). Relations between teachers’ organizational justice perceptions and job satisfaction: A meta-analysis. Journal of New Results in Science, 13(1), 1408–1417.
Erkorkmaz Çoban, G. (2024). Adaletli davranma ve dindarlık arasındaki ilişki: Din psikolojisi bağlamında bir inceleme (Yayımlanmamış doktora lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
Esen Ateş, M. (2025). Öğretmenlerin dindarlık düzeyleri ile kayırmacılık (nepotizm) algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12(2), 775-806
Fauzi, M. (2022). Analisis diferensiasi persepsi keadilan organisasi pada dosen berdasarkan jenis kelamin. Jurnal Ilmu Administrasi, 9(2), 145–156.
Ghasi, N. C., Ogbuabor, D. C., & Iwuoha, V. C. (2020). Perceptions and experiences of organizational justice among health workers. African Journal of Health Economics, 9(1), 1–9.
Giamos, D., Shkoler, O., & Tziner, A. (2023). Work motivation in three-way interaction with personality and education: Effects on organizational outcomes. International Journal of Organizational Analysis, 31(2), 427–442.
Gorsuch, R. L., & Mylvaganam, G. (1997). Perceived religious motivation. The International Journal for the Psychology of Religion, 7(4), 253–261.
Greenberg, J. (1987). A taxonomy of organizational justice theories. Academy of Management Review, 12(1), 9–22.
Gürcü, M., Varol, M., Kara, B. B., & Tengilimoğlu, D. (2016). A Multidisciplinary Approach to Suicide Tourism. International Journal of Health Management and Tourism, 1(3), 25-36.
Ha, N. T., & Moon, M. J. (2023). Organizational justice and employee voluntary behavior: The role of relational contract. Public Personnel Management, 52(1), 30–50.
Hannam, K., & Narayan, A. (2015). Intrinsic motivation, organizational justice, and discretionary work behavior. Employee Relations, 37(4), 479–495.
Ihsan, H. (2023). Intrinsic motivation as mediation between transformational leadership and organizational commitment. International Journal of Business and Society, 24(1), 84–98.
Koenig, H. G., King, D. E., & Carson, V. B. (2012). Handbook of religion and health. Oxford University Press.
Koenig, H. G., King, D. E., & Carson, V. B. (2012). Handbook of religion and health (2nd ed.). Oxford University Press.
Lee, H., & Rhee, M. (2023). Effects of organizational justice on employee satisfaction: Mediating role of intrinsic motivation. Journal of Business Research, 156, 113431.
Mensah, K., Asiamah, E., & Mireku, K. (2016). The effect of organizational justice delivery on employee commitment in Ghana Health Service. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 6(11), 96–111.
Migullas, F. B. (2024). Organizational justice as construct to teachers’ motivation. International Journal of Scientific Research and Management, 12(1), 45–56.
Migullas, N. T. (2024). Organizational Justice as Construct to Teachers’ Motivation. Cognizance Journal of Multidisciplinary Studies.
Niehoff, B. P., & Moorman, R. H. (1993). Justice as a mediator of the relationship between methods of monitoring and organizational citizenship behavior. Academy of Management Journal, 36(3), 527–556. https://doi.org/10.5465/256591
Olowookere, E. I. (2015). Job tenure, perceived leadership style and organisational citizenship behaviour. African Journal for the Psychological Study of Social Issues, 18(2), 13–25.
Palupi, D. P., & Tjahjono, H. K. (2016). A model of religiousness and organizational justice: The impact on commitment and dysfunctional behavior. Proceedings of the 27th International Business Information Management Association Conference, 1300-1310.
Pargament, K. I. (1997). The psychology of religion and coping: Theory, research, practice. Guilford Press.
Park, C. L. (2021). Intrinsic and extrinsic religious motivation: A retrospective and prospective view. Psychology of Religion and Spirituality, 13(1), 3–12.
Polat, S. (2007). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları, örgütsel güven düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış doktora tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
Ryan, R. M., Rigby, C. S., & King, K. (1993). Two types of religious internalization. Journal of Personality and Social Psychology, 65(3), 586–596.
Saroglou, V. (2011). Belief, practice, and values: Distinct dimensions of religiosity. Journal of Personality, 79(1), 85–118.
Saruhan, Ş. C., & Özdemirci, A. (2022). Bilim, felsefe ve metodoloji (7. baskı). Beta Basım Yayım.
Sayadi, S., Shafiee, A., & Shahsavari, M. (2015). The Significance of Religious Points in the Justice of Organisations. Indian Journal of Natural Sciences.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
Turhan, M., Erol, Y.C., Demirkol, M. & Özdemir, T.Y. (2019). The relationship between organizational justice perception and job involvement in teachers. SDU International Journal of Educational Studies, 6(2), 161-173. Doi: 10.33710/sduijes.637366
Uysal, A., Turan, B., & Işık, İ. (2015). Dindarlığın motivasyonel boyutlarının psikometrik özellikleri: Münchner Motivasyonel Dindarlık Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(31), 115–136. https://doi.org/10.17335/sakaifd.19674
Yun, S., Jong Keon, Y., & Jung, H. (2021). The effects of procedural justice on organizational citizenship behavior: The role of intrinsic motivation. Frontiers in Psychology, 12, 612337.
Zapata-Phelan, C. P., Colquitt, J. A., Scott, B. A., & Livingston, B. (2009). Procedural justice, interactional justice, and task performance: The mediating role of intrinsic motivation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 108(1), 93–105.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi , Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muradiye Varol ^*
0000-0003-4667-0483
Türkiye

Yasemin Muş
0000-0002-7199-5303
Türkiye

Adnan Akın
0000-0003-4418-9856
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2025

Kabul Tarihi

26 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1818464

IZ

https://izlik.org/JA73TB87TK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Varol, M., Muş, Y., & Akın, A. (2026). ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONEL DİNDARLIK ALGILAMA DÜZEYLERİ İLE ÖRGÜTSEL ADALET ALGILAMA DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(2), 727-749. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1818464