Tek Parti Döneminde Sınaî Kalkınma Politikalarının Gelişimi: Ekonomi-Politik Bir İnceleme

As a crucial requirement of economic development, industrialization target was identified as a priority policy for Turkey from the beginning and it has hold its important position until today. However, despite different development strategies applied and great efforts spent, the progress achieved has been limited; an industrialization success with a dynamic that can be considered a leader in technology and innovation, holding world brands, with a production structure that has high added value and international competitiveness could not have been achieved. In this study, it is analyzed with a political economy perspective that why the industrial development policies couldn’t achieve a reasonable success in the single-party period which is the first stage of this adventure. It is concluded that, one of the main reasons for this situation is damaging the competition environment with utilization of public sources and public power (widely) in a privileged way by the people close to political power. This mutually beneficial 'solidarity' tradition that continued between some businessmen and politicians in Turkey’s economic life and undermines fair competition environment is considered as one of the biggest obstacles for Turkey's industrial and economic development.

Sanayileşme hedefi iktisadi kalkınmanın gereği olarak başlangıçtan itibaren Türkiye için öncelikli bir politika olarak belirlenmiş ve bugüne kadar bu önemli konumunu sürdürmüştür. Ancak uygulanan farklı kalkınma stratejilerine ve harcanan büyük çabalara rağmen sağlanan gelişmeler sınırlı kalmış; teknolojide ve yenilikte öncü sayılabilecek bir dinamiğe sahip, dünya markaları barındıran, katma değeri ve uluslararası rekabet yeteneği yüksek üretim yapısına sahip bir sanayileşme başarısına ulaşılamamıştır. Bu çalışmada, bu serüvenin ilk aşamasında, tek parti dönemi sınaî kalkınma politikalarının neden başarılı olamadığı hususu siyaset-sermaye ilişkileri bağlamında ekonomi-politik bir perspektifle analiz edilmektedir. Bu dönemdeki başarısızlığın en temel nedenlerinden birinin, kamu kaynaklarının ve gücünün (yaygın bir şekilde) siyasi iktidara yakın kesimlere ayrıcalıklı bir biçimde kullandırılarak adil rekabet ortamının zedelenmesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İktisadi hayatta bir kısım iş adamı ve siyasetçi arasında süregelen ve adil rekabet ortamını zedeleyen bu karşılıklı çıkara dayalı ‘dayanışma’ geleneği, Türkiye’nin sınaî ve iktisadi kalkınmasının önündeki en büyük engellerden biri olarak değerlendirilmektedir.